دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Effects of superabsorbent nano-polymer, grow-more, iron and zinc fertilizers on morpho-physiological and phytochemical properties of Lavender (Lavandula angustifolia Mill.) under drought stress اثرات نانو سوپر پلیمر جاذب، کودهای کامل گرومور، آهن و روی بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه اسطوخودوس (Lavandula angustifolia Mill.)، تحت تنش خشکی 1 29 7184 10.22069/jopp.2025.23152.3219 FA مهراب یادگاری * نویسنده مسئول، مرکز تحقیقات تغذیه و محصولات ارگانیک، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Journal Article 2025 01 03 Background and objectives: Lavender from the Lamiaceae family is an important plants with many uses in various medicinal and food industrial. Among environmental stresses, water deficit stress plays an important role in the biosynthesis of secondary metabolites in medicinal plants in arid and semi-arid regions like Iran. Drought stress has detrimental effects on growth and yield and can upset the balance between the antioxidant defense system and free radicals by stimulating a series of biochemical reactions, where free radicals cause cell damage. In sustainable production systems of medicinal and aromatic plants, stable quantitative and qualitative functions can be achieved under conditions of environmental stress and it is possible to improve the production of secondary metabolites in these plants under adverse environmental conditions. Therefore, this study was done to evaluate some of important macro-micro nutrients on the morpho-physiological and phytochemical properties of Lavandula angustifolia to determine and introduce the best combinations of fertilizers with use of superabsorbent nano-polymer under water stress conditions. Materials and methods: This research was using a randomized complete block design (RCBD) in a split-split plot layout with three replications. Irrigation regimes (D1-D3: Field Capacity, 50% and 75% evaporation from basin class A) in main plots, superabsorbent nano-polymer application (S1-S2: use and not use) in sub plots and treatments of fertilizers in sub-sub plots were done. This research was performed in farm of Islamic Azad University Branch of Shahrekord (latitude. 32°20′ N, longitude. 50°51′ E, altitude. 2061 m) in 2023-2024. Results: Over two consecutive years, the obtained results showed that the use of treatments increased the characters and made the significant effectiveness. In two years, the highest shoot dry matter (61.55 g.plant-1), zinc of shoot (69.55 µg/g dry weight), iron of shoot (82.85 µg/g dry weight), phenol (1.39 mg.Kg Fw-1), chlorophyll content (2.92 mg.g-1 DW) and the lowest amount of prolin (10.89 µg.KgFw-1), made by grow-more fertilizers specially grow-more 1 (20-20-20) in combination with Fe/Zn Libfer. However the superabsorbent nano-polymer application had the aggressive effectiveness on amounts of characters especially in hardness of water stress. In most of measured characters, plants treated with grow-more fertilizers were in the same group. The lowest values for morpho-physiological and phytochemical characters such as shoot dry matter (22.12 g.plant-1), zinc of shoot (28.34 µg/g dry weight), iron of shoot (40.77 µg/g dry weight), phenol (0.29 mg.KgFw-1), chlorophyll content (1.95 mg.g-1 DW) and the most of prolin (32.01 µg.KgFw-1), obtained by plants treated with irrigation regime of 75% evaporation from basin class A (D3) and no application of fertilizers. In some characters, plants treated with F12, F13 or F14 treatments under hardness of drought stress had the same group with control plants. The main constituents of essential oil were Linalool, Linalyl acetate, Limonene, Alpha-pinene, 1, 8 cineole, Borneol, Camphor (alcoholic/cyclic monoterpenes) and Beta-farnesene, Alpha-bisabolene and Beta-Caryophyllene (Sesquiterpenes) that made the most components of essential oil plants. The effect of grow-more 1 (20-20-20) in combination with Fe/Zn Libfer on increasing the total phenol and chlorophyll content, were higher than the other grow-more fertilizers ones. Conclusion: Generally the application of grow-more fertilizer 1 (20-20-20) with consumption of zinc and iron fertilizers can be a good strategy to improve the morpho-physiological and phytochemical characters of L.angustifolia especially the grow-more 1 (20-20-20) in combination with Fe/Zn Libfer in field capacity water condition. However the use of superabsorbent nano-polymer in strenuous drought stress (75%) is more effectivnes than other water stress levels. Finally, the application of grow-more 1 (20-20-20) in combination with Fe/Zn Libfer can be a good strategy to improve morpho-physiological characters and essential oil quantity and quality of L.angustifolia in cold and semi-arid climates. سابقه و هدف: از گیاه دارویی اسطوخودوس از خانواده نعناعیان در صنایع مختلف غذایی و دارویی استفاده‌های متعددی به‌عمل می‌آید. از بین عوامل محیطی، تنش کمبود آب، نقش مهمی در راستای تولید متابولیت‌های ثانویه در گیاهان دارویی در مناطق خشک و نیمه خشک از جمله ایران، ایفا می‌نماید. تنش خشکی نقش زیان‌آوری بر رشد و عملکرد دارد. این مطالعه در جهت ارزیابی تعدادی از عناصر پرمصرف و کم مصرف بر خصوصیات مورفوفیزیولوزیکی و فیتوشیمیایی گیاه اسطوخودوس فرانسوی در جهت تعیین و معرفی بهترین ترکیب کودی همراه با مصرف سوپرپلیمر جاذب تحت شرایط تنش خشکی انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر به‌صورت طرح کرت‌های دوبار خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار بصورت گلدانی تحت شرایط مزرعه در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی شهرکرد طی سال‌های 1402-1403 انجام شد. در این تحقیق سطوح تنش خشکی (D) ]میزان تبخیر از تشت تبخیر کلاس A در سه سطح ظرفیت مزرعه (D1)، 50 درصد (D2) و 75 درصد تخلیه رطوبتی (D3)[ به عنوان کرت‌های اصلی، سطوح پلیمر سوپر جاذب (S) ]استفاده (S1) و عدم استفاده (S2)[ در کرت‌های فرعی و 15 ترکیب محلول‌پاشی (F) در کرتهی فرعی فرعی قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج حاصل از دوسال انجام تحقیق، نشان‌دهنده اثرگذاری معنی‌دار تیمارهای مورد استفاده بر صفات مورد ارزیابی بود. بیشترین مقادیر وزن خشک اندام هوایی (55/61 گرم در گیاه)، میزان عنصر روی اندام هوایی (55/69 میکروگرم در گرم وزن خشک)، میزان عنصر آهن اندام هوایی (85/82 میکروگرم در گرم وزن خشک)، کل فنل (39/1 میلی‌گرم در کیلوگرم وزن تر)، کل کلروفیل (92/2 میلی‌گرم در گرم وزن تر) و کمترین میزان پرولین (89/10 میکروگرم در کیلوگرم وزن تر) توسط گیاهان تیمار شده با کودهای گرومور بویژه گرومور 1 (20-20-20) در ترکیب با کودهای ریزمغذی آهن و روی بدست آمد. استفاده از نانو سوپرپلیمر جاذب اثرات بسیار مهمی بر مقادیر صفات خصوصاً در زمان تنش خشکی شدید ایجاد نمود. در غالب صفات مورد ارزیابی، گیاهان تیمار شده با کودهای گرومور در یک گروه آماری قرار گرفتند. کمترین مقادیر صفات مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی از جمله وزن خشک اندام هوایی (12/22 گرم در گیاه)، میزان عنصر روی اندام هوایی (34/28 میکروگرم در گرم وزن خشک)، میزان عنصر آهن اندام هوایی (77/40 میکروگرم در گرم وزن خشک)، کل فنل (29/0 میلی‌گرم در کیلوگرم وزن تر)، کل کلروفیل (95/1 میلی‌گرم در گرم وزن تر) و بیشترین میزان پرولین (01/32 میکروگرم در کیلوگرم وزن تر) توسط گیاهانی بوجود آمد که تحت هیچ‌گونه تیمار تغذیه‌ای واقع نشده بودند و از نظر رطوبتی در شرایط تنش رطوبتی شدید واقع شده بودند. در برخی از صفات گیاهان تیمار شده با تیمارهای F12, F13 و F14 تحت شرایط تنش رطوبتی شدید در گروه یکسانی با گیاهان شاهد قرار گرفتند. ترکیبات اصلی اسانس شامل لینالول، لینالیل استات، لیمونن، آلفا-پینن، 1 و 8 سینئول، بورنئول و کامفور (مونوترپن‌های حلقوی/الکلی) و بتا-فارنسن، آلفا-بیسابولن و بتا-کاریوفیلن (سزکویی ترپن‌ها) بودند. افزودن کودها به‌ویژه کود گرومور 1 (20-20-20) به همراه محلول‌پاشی ریزمغذی آهن و روی منجر به افزایش بیشترین مقادیر در اکثر صفات نسبت به سایر کودهای گرومور مورد بررسی شد. نتیجه‌گیری: کاربرد کودهای گرومور بویژه گرومور 1 (20-20-20) در ترکیب با ریزمغذی‌های آهن و روی، بویژه در شرایط عدم وجود تنش رطوبتی (طرفیت زراعی) به عنوان یکی از راهکارهای مفید در افزایش صفات مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه اسطوخودوس مشخص گردید. کاربرد نانوسوپر پلیمر جاذب در شرایط وجود تنش رطوبتی شدید بیش از سایر سطوح تنش رطوبتی مؤثر بود. در مجموع کاربرد کود کامل گرومور 1 (20-20-20) همراه با ریزمغذی‌های آهن و روی در جهت ایجاد بالاترین مقادیر صفات مورفوفیزیولوژیکی، فیتوشیمیایی، کمیت و کیفیت اسانس تحت شرایط اقلیمی مشابه برای تحقیقات آینده قابل پیشنهاد است.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7184_4f54d89f30bf3e84c7db9c07ccbceb9f.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Optimization of planting density and integrated weed management of peanut (Arachis hypogaea L.) in Moghan region, Ardabil province بهینه‌سازی تراکم کاشت و مدیریت یکپارچه علف‌های هرز بادام‌زمینی (Arachis hypogaea L.)در منطقه مغان، استان اردبیل 31 52 7389 10.22069/jopp.2025.23161.3220 FA عباس نوبهار گیگلو دانشجوی دکتری علوم علف‌های‌هرز، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. احمد توبه استاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. سلیم فرزانه استاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. رسول فخاری نویسنده مسئول، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران. کمال شهبازی هومونلو بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران. Journal Article 2025 01 06 Background and Objective: In order to provide food for the growing world population, it is necessary to increase agricultural production significantly. Peanut (Arachis hypogaea L.) is an annual shrub plant native to tropical and subtropical regions cultivated in 109 countries due to its oil and seed protein quality. Weeds cause significant damage to crops and using integrated management programs is the best method to eliminate these plants. This method emphasizes the correct use of all eradication, prevention, and control methods, including agronomic, physical, mechanical, biological, and chemical control, to reduce the damage caused by weeds. Materials and Methods: This experiment was conducted in 2012 and 2013 in a split-plot randomized complete block design with three replications at the research farm of the Agricultural and Natural Resources Research Center of Ardabil Province (Moghan) in order to evaluate the effect of planting arrangement in combination with weeding, herbicides, & cover crops on weed control & peanut yield. The main plots included the type of planting arrangement (single row, parallel double row & zigzag double row) on a 75 cm ridge & subplots, 7 levels of weed management including (planting cover crops 1- Crimson clover & 2- Flowering vetch, 3- Application of the herbicide combination bentazone + supergallant, 4- Weeding once (20 days after planting), 5- Weeding twice (20 & 40 days after planting), 6- Weeding all season of weeds & 7- Control without the use of cover crops and without the use of herbicides. Results: The results of the experiment showed that the density & biomass of weeds, grain yield, & the amount of amino acids lysine, methionine, palmitic acid, stearic acid, & oleic acid in peanut seeds were affected by the experimental treatments. The lowest weed density & biomass were obtained in the zigzag double-row planting arrangement & the treatments of double weeding & vetch cover crop cultivation, & the highest weed density & biomass were obtained in the single-row planting arrangement & the control condition without control. The highest peanut seed yield was obtained in the zigzag double-row planting arrangement & different levels of weeding, & then in the cover crop treatments of vetch, clover, & herbicide application, & the lowest values of the mentioned traits were obtained in the single-row planting arrangement & the control condition without control. The highest levels of lysine & methionine in the grain were obtained in the treatments of full-season weeding & the arrangement of parallel single-row & double-row planting. The highest levels of palmitic acid & oleic acid were obtained in the all-season weeding treatments & the single-row zigzag & parallel planting arrangements. The highest levels of stearic acid were obtained in the all-season weeding treatments & the zigzag planting arrangement. Conclusion: Considering the conditions of the Moghan region, the zigzag planting arrangement & weeding twice will be the best option for controlling peanut weeds. However, in case of a shortage of labor for weeding, the use of a mixture of bentazone & supergallant herbicides is recommended as the next priority. سابقه و هدف: به منظور تأمین مواد غذایی مورد نیاز جمعیت در حال رشد جهان، لازم است تولیدات کشاورزی افزایش چشم‌گیری پیدا کنند. بادام‌زمینی (Arachis hypogaea L.) گیاهی بوته‌ای، یکساله، مخصوص مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر است که به دلیل کیفیت روغن و پروتئین دانه، در 109 کشور جهان کشت می‌شود. علف‌های هرز خسارت بالایی به محصولات زراعی وارد می‌کنند و بکارگیری برنامه‌های مدیریت تلفیقی، بهترین روش برای از بین بردن این گیاهان می‌باشد. این روش بر استفاده صحیح از تمام روش‌های ریشه‌کنی، پیش‌گیری و کنترل اعم از کنترل زراعی، فیزیکی، مکانیکی، بیولوژیکی و شیمیایی، جهت کاهش خسارت ناشی از علف‌های هرز تأکید دارد. مواد وروش‌ها: این آزمایش در سال‌های 1401 و 1402 به‌منظور ارزیابی اثر آرایش کاشت در تلفیق با وجین، علف‌کش و گیاه پوششی بر کنترل علف‌های هرز و عملکرد بادام‌زمینی، در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. کرت‌های اصلی شامل نوع آرایش کاشت (‌تک‌ردیفه، ‌دوردیفه موازی و ‌دوردیفه زیگزاگی) رو پشته‌ی 75 سانتی‌متری و کرت‌های فرعی، 7 سطح مدیریت علف‌های -هرز شامل (کاشت گیاهان پوششی 1- شبدر کریمسون و 2- ماشک‌ گل‌خوشه‌ای، 3- کاربرد ترکیب علف‌کش بنتازون + سوپرگالانت، 4- یک‌بار وجین (20 روز پس از کاشت)، 5- دو بار وجین (20 و 40 روز پس از کاشت)، 6- وجین تمام فصل علف‌های هرز و 7- شاهد بدون کاربرد گیاه گیاه پوششی و بدون کاربرد علف‌کش بودند. یافته‌ها: نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که تراکم و زیست‌توده علف‌های هرز، عملکرد دانه و میزان اسیدهای آمینه لیزین، متیونین، پالمیتیک اسید، استئاریک اسید و اولئیک اسید دانه بادام‌زمینی تحت تأثیر تیمارهای آزمایش قرار گرفتند. کم‌ترین تراکم و زیست‌توده علف‌های هرز در آرایش کاشت ‌دوردیفه زیگزاگی و در تیمارهای دو بار وجین علف‌های هرز و کشت گیاه پوششی ماشک و بیش‌ترین تراکم و زیست‌توده علف‌های هرز در آرایش کاشت ‌تک‌ردیفه و در شرایط شاهد بدون کنترل به دست آمد. بیش‌ترین مقدار عملکرد دانه بادام‌زمینی در آرایش کاشت ‌دوردیفه زیگزاگی و در سطوح مختلف وجین علف‌های هرز و پس از آن در تیمارهای گیاه پوششی ماشک، شبدر و کاربرد علف‌کش به دست آمد و کم‌ترین مقادیر صفات ذکر شده در آرایش کاشت ‌تک‌ردیفه و در شرایط شاهد بدون کنترل حاصل گردید. بیش‌ترین میزان لیزین و متیونین دانه در تیمارهای وجین تمام فصل و در آرایش کاشت‌های ‌تک‌ردیفه و ‌دوردیفه موازی بدست آمد. بیش‌ترین میزان پالمیتیک اسید و اولئیک اسید در تیمارهای وجین تمام فصل و در آرایش کاشت‌های ‌تک‌ردیفه و ‌دوردیفه زیگزاگی و موازی بدست آمد. بیش‌ترین میزان استئاریک اسید در تیمارهای وجین تمام فصل و در آرایش کاشت‌ ‌دوردیفه زیگزاگی بدست آمد. نتیجه‌گیری: با توجه به شرایط منطقه مغان، آرایش کاشت ‌دوردیفه زیگزاگی و انجام دو بار وجین علف‌های هرز بهترین گزینه برای کنترل علف‌های هرز بادام‌زمینی خواهد بود. اما در صورت کمبود نیروی کار برای وجین، استفاده از اختلاط علف‌کش بنتازون و سوپرگالانت در اولویت بعدی قابل توصیه می‌باشد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7389_e5282d906337fe60c834f8ee650047e1.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Investigation of the Effects of Growth Inhibitors on the Vegetative and Reproductive Traits of Limequat in High Tunnels بررسی اثر کند کننده های رشد بر صفات رویشی و زایشی لایم‌کوات در تونل بلند 53 72 7266 10.22069/jopp.2025.23168.3222 FA مریم ستوده دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد مهندسی باغبانی، گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. مهدی حدادی نژاد نویسنده مسئول، استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. حسین مرادی دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. مهناز کریمی دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. Journal Article 2025 01 07 Background and Objective: Limequat has become a popular product in the food and pharmaceutical industries due to its unique flavor and high nutritional properties. Although limequat cultivation has seen significant growth in recent years, there are still fundamental challenges in optimizing its growth management that require serious attention. Effectively managing these challenges can lead to increased production and improved fruit quality. Therefore, the use of plant growth regulators is of particular importance as effective tools for enhancing growth management and plant development. This study aimed to investigate the effects of the growth inhibitors paclobutrazol (PBZ) and uniconazole (UCZ) on the vegetative and reproductive traits of limequat. Materials and Methods: This research was conducted in a high tunnel in the village of Khormakla, Qaem Shahr. 20-month-old limequat trees were selected, grown on citrange C35 rootstock. The high tunnel consisted of three rows of 20 limequat trees, maintained at a temperature of approximately 22 C and a relative humidity of around 70%. The experiment was carried out as a factorial design in a completely randomized layout with two growth inhibitors: PBZ at four levels (0, 300, 600, and 900 mg/L) and UCZ (0, 10, 100, and 1000 mg/L). The treatments were applied through foliar spraying in three replications (each replication consisting of one tree). The treatments were conducted in mid-April, coinciding with the onset of the first shoot growth following manual pruning in March, and were applied in three stages by 10 days. Results: The results showed that the application of growth inhibitors significantly reduced leaf fresh and dry weight, leaf area, while increasing the horizontal branch length. The lowest values of these parameters were observed in the treatments with PBZ and UCZ, while the highest values were recorded in the control treatment. Concerning reproductive traits, the findings indicated that the application of PBZ alone and in combination with UCZ led to an increase in the number of flowers and fruits. The highest flower count was observed at a concentration of 900 mg/L of PBZ, and the maximum fruit volume was achieved with the simultaneous application of PBZ (900 mg/L) and UCZ (100 mg/L). Moreover, the number of fruits significantly increased with the use of these regulators; indeed, the results demonstrated the positive effect of these compounds on both the quality and quantity of the yield. Conclusion: Overall, the results of this study suggest that the application of growth inhibitors can lead to a reduction in vegetative traits while improving reproductive traits in greenhouse limequat. The use concentration of 900 mg/L of PBZ and 100 mg/L UCZ not only aids in the expansion of the plant's canopy but also positively impacts flower and fruit production. These findings could serve as an effective strategy for optimizing limequat cultivation and enhancing the performance of this plant under various growing conditions. سابقه و هدف: لایم‌کوات به‌واسطه طعم منحصربه‌فرد و خواص تغذیه‌ای بالا به یکی از محصولات پرطرفدار در صنایع غذایی و دارویی تبدیل شده‌است. با اینکه کشت لایم‌کوات در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته، اما چالش‌های اساسی در مدیریت بهینه رشد آن وجود دارد که نیازمند توجه جدی است. مدیریت مؤثر این چالش‌ها می‌تواند به تولید بیشتر و کیفیت بهتر میوه‌ها منجر شود. از این رو، استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی، به‌عنوان ابزارهای مؤثر در بهبود مدیریت رشد و توسعه گیاهان، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با هدف بررسی اثر کندکننده‌های رشد پاکلوبوترازول و یونیکونازول بر صفات رویشی و زایشی لایم‌کوات انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر در یک تونل پلاستیکی بلند تجاری در روستای خرماکلا قائم‌شهر انجام گردید. درختان لایم‌کوات 20 ماهه روی پایه سیترنج 35-C انتخاب شدند. گلخانه شامل سه ردیف 20 عددی از درختان لایم‌کوات بوده و دمای گلخانه در محدوده 22 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی آن در حد 70 درصد تنظیم شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو کند کننده رشد پاکلوبوترازول در چهار سطح صفر،300 ، 600 و 900 میلی‌گرم بر لیتر ماده موثره و یونیکونازول (صفر، 100،10 و 1000 میلی‌گرم در لیتر) در سه تکرار (هر تکرار یک درخت) به‌صورت محلول پاشی انجام گرفت. تیمار در اواسط فروردین و همزمان با شروع اولین جست گیاه پس از انجام هرس دستی (اسفند) به‌صورت محلول پاشی برگی در سه مرحله با فاصله ده روز انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که کاربرد کندکننده‌های رشد به‌طرز معنی‌داری موجب کاهش وزن‌تر و خشک برگ، سطح برگ و در عوض افزایش طول افقی شاخه‌ها گردیده‌است. به‌شکل‌ی که کمترین مقادیر این پارامترها در تیمارهای‌ی با پاکلوبوترازول و یونیکونازول مشاهده شد و در تیمار شاهد بیشترین مقادیر ثبت گردید. در زمینه بررسی صفات زایشی، نتایج حاکی از آن بود که کاربرد پاکلوبوترازول به‌تنهایی و همچنین در ترکیب با یونیکونازول، باعث افزایش تعداد گل‌ها و میوه‌ها شده‌است. بیشترین تعداد گل‌ها در زمان کاربرد پاکلوبوترازول در غلظت 900 میلی‌گرم بر لیتر و حداکثر حجم میوه‌ها با کاربرد همزمان پاکلوبوترازول (900 میلی‌گرم بر لیتر) و یونیکونازول (100 میلی‌گرم بر لیتر) به‌دست آمد. علاوه بر این، تعداد میوه‌ها به‌طور قابل توجهی با استفاده از این تنظیم‌کننده‌ها افزایش یافت؛ در واقع نتایج نشان‌دهنده تأثیر مثبت این ترکیبات بر محصول بود. نتیجه‌گیری: در مجموع، نتایج این مطالعه نشان داد، کاربرد کندکننده‌های رشد می‌تواند منجر به کاهش صفات رویشی و در عوض بهبود صفات زایشی در لایم‌کوات گلخانه‌ای شود. استفاده از غلظت 900 میلی‌گرم بر لیتر از پاکلوبوترازول و غلظت 100 میلی‌گرم بر لیتر از یونیکونازول نه‌تنها به گسترش تاج گیاه کمک کرده، بلکه تأثیر مثبتی بر تولید گل و میوه نیز دارد. این یافته‌ها می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای بهینه‌سازی کشت لایم‌کوات و بهبود عملکرد این گیاه در شرایط مختلف کشت مورد استفاده قرار گیرد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7266_743b50dfef1e89775f61697fa61488c0.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 The effect of Prohexadione-calcium and carbon source on in vitro microtuberization of Potato cv. Agria اثر پروهگزادیون-کلسیم و منبع ;ربن (ساکارز و مانیتول) روی ریزغده‌زایی سیب‌زمینی رقم آگریا 73 91 7395 10.22069/jopp.2025.23214.3228 FA صابر لطفی دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران. علیرضا مطلبی آذر نویسنده مسئول، استاد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران. فریبرز زارع نهندی استاد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران بهرام دهدار هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی، اردبیل، ایران امین جهانیان دانش‌آموخته دکتری علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران فاطمه شریعت کارشناس آزمایشگاه، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران. Journal Article 2025 02 05 Abstract Background and objective: Prohexadione-calcium (ProCa) is a chemical inhibitor compound and an inhibitor of gibberellin hormone biosynthesis, which has low toxicity and limited stability. In the conditions of potato tissue culture, the carbon source is necessary for the induction of microtuberization and the development of the microtuber. The use of plant growth retarders in the stage of tuber formation reduces stem growth and transfers photosynthetic materials to the tuber and increases tuber growth. A number of plant growth regulators have been used to delay stem growth and start tuber formation. Prohexadione-calcium is classified as a plant growth inhibitor. In general, the mode of action of this growth inhibitor is to prevent the conversion of the inactive form of GA20 into its active form GA1. Prohexadione-calcium is registered in the United States under the brand name Apogee and in Europe under the brand name Regalis. Materials and Methods: In this experiment, the carbon source (80 g/L sucrose and mannitol) and prohexadione calcium (at concentrations of 0, 3, 6 and 9 mg/L) in the MS base culture medium as a factorial experiment in the form of a completely randomized design with 8 treatments and 4 replications was executed. Also, 5 single nodule micro-samples were cultured in each test unit. In the test of microtuber, the explants were kept under dark conditions and at a temperature of 18±2 degrees Celsius and notes were taken every 15 days. After 3 months, the effects of these substances on the number of microtubers, the percent of microtuber dormancy, the number of eyes, the average weight of the tubers, the length and width of the microtubers, and the yield were investigated. Results and Discussion: The results showed that the treatments of 3 and 6 mg/L prohexadione calcium produced the highest number of microtuber with 2.4 and 2.83 number of microtuber and did not show any significant difference from each other. Also, control and prohexadione calcium treatments at a concentration of 9 mg/liter produced the lowest number of microtuber with 1.17 microtuber. Also, in all concentrations of prohexadione calcium, sucrose produced more microtuber with length and width than mannitol. The treatment of 3 mg/L prohexadione calcium with 80 g/L sucrose produced the highest number of eyes with 5.66 eyes and showed a significant difference with the other treatments. The treatment of 3 mg/L prohexadione calcium along with 80 g/L sucrose with 2.66 g of microtuber in the treatment produced the highest yield among the treatments. With a general look at the results of this research, it can be concluded that the carbon source of sucrose is better for microtuberization than mannitol, and among the concentrations of prohexadione calcium, the concentration of 3 mg/liter showed better results than the higher concentrations, and this concentration of prohexadione calcium together with 80 gr per liter of sucrose showed positive and better results for microtuber production. Conclusions: Generally, it can be concluded that the carbon source of sucrose is better for microtuberization than mannitol, and among the concentrations of prohexadione calcium, the concentration of 3 mg/liter showed better results than the higher concentrations, and this concentration of prohexadione calcium together with 80 gr per liter of sucrose showed positive and better results for the production of microtubers and with the assumption that the growth retarder plays a role in the induction of potato microtubers. Prohexadione calcium has played a role in the induction of microtuberization by preventing the production of gibberellin hormone and it has performed the mechanism of microtuberization induction by preventing the production of gibberellin hormone. چکیده سابقه و هدف: پروهگزادیون-کلسـیم (ProCa) به عنوان ترکیب بازدارنده شیمیایی و یک مهـارکننـده بیوسـنتز هورمون جیبرلین است که سـمیت کـم و پایـداری محـدود دارد. در شرایط کشت بافت سیب‌زمینی، منبع کربن برای القاء غده‌زایی و تکامل ریزغده ضروری می‌باشد. استفاده از روش کشت بافت موجب افزایش محصول سیب‌زمینی، کاهش هزینه تولید، کاهش ابتلا به بیماری‌ها وکاربرد سموم شده است، تولید ریزغده از گیاهچه در شرایط درون شیشه‌ای این امکان را فراهم می‌کند تا ضریب تکثیر افزایش یافته و غده‌های عاری از ویروس تولید شود. مواد و روش‌ها: این پژوهش با هدف بررسی ریزغده‌زایی درون شیشه ای سیب‌زمینی (رقم آگریا) در واکنش به اثر پروهگزادیون کلسیم و منبع کربن ساکارز و مانیتول انجام گرفت. در این آزمایش منبع کربن ( 80گرم بر لیتر ساکارز و مانیتول) و پروهگزادیون کلسیم (در غلظت‌های 0، 3، 6 و 9 میلی گرم بر لیتر) در محیط کشت پایه MS بصورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 8 تیمار و 4 تکرار اجرا شد. پس از سه ماه از تاریخ کشت ریز نمونه‌ها، یادداشت‌برداری نهایی صفات انجام گرفت. در مرحله ریزغده‌زایی صفات وزن کل ریزغده یا همان عملکرد (گرم بر تعداد کل ریزغده هر تیمار)، تعداد ریزغده، درصد دورمانسی ریزغده، تعداد ریزغده ثانویه، تعدادساقه روی ریزغده بدون دورمانسی، طول ساقه روی ریزغده بدون دورمانسی، طول و عرض ریزغده‌ها (میلی‌متر)، تعداد ریشه روی ریزغده و میانگین وزن‌تر ریزغده از صفات مورد نظر بودند. یافته‌ها: نتایج نشان داد تیمارهای 3 و 6 میلی‌گرم در لیتر پروهگزادیون کلسیم به تر تیب با 4 و 83/2 عدد ریزغده بیشترین تعداد ریزغده را تولید کردند و اختلاف معنی‌داری را از یکدیگر نشان ندادند. همچنین تیمارهای شاهد و پروهگزادیون کلسیم در غلظت 9 میلی‌گرم در لیتر با 17/1 عدد ریزغده کمترین تعداد ریزغده را تولید کرد. همچنین در تمامی غلظت‌های پروهگزادیون کلسیم، ساکارز نسبت به مانیتول ریزغده‌های با طول و عرض بیشتر تولید کرد. تیمار 3 میلی‌گرم در لیتر پروهگزادیون کلسیم همراه با ساکارز 80 گرم بر لیتر با 66/5 عدد چشم بیشترین تعداد چشم را تولید کرد و با بقیه تیمارها اختلاف معنی‌دار را نشان داد. تیمار 3 میلی‌گرم در لیتر پروهگزادیون کلسیم همراه با ساکارز 80 گرم در لیتر با 66/2 گرم ریزغده در تیمار بیشترین عملکرد را در بین تیمارها تولید نمود. نتیجه‌گیری: با نگاه کلی به نتایج این تحقیق می‌توان نتیجه گرفت که منبع کربن ساکارز برای ریزغده‌زایی نسبت به مانیتول بهتر است و در میان غلظت‌های پروهگزادیون کلسیم نیز غلظت 3 میلی‌گرم در لیتر نسبت به غلظت‌های بالاتر نتایج بهتری را نشان داد و این غلظت پروهگزادیون کلسیم همراه با 80 گرم در لیتر ساکارز برای تولید ریزغده نتایج مثبت و بهتری را نشان داد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7395_2dca54d4bf614a26f4e41745b3aa7863.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Effect of Trichoderma extracts on the recovery of the vigor in aged barley seeds اثر عصاره های قارچ تریکودرما بر بازیافت بنیه بذرهای فرسوده ی جو زراعی 93 115 7318 10.22069/jopp.2025.23268.3234 FA مهین کاظمی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. علی اصغر علیلو نویسنده مسئول، دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. Journal Article 2025 02 27 Background and Objective: Barley is the fourth most important cereal crop in the world. Today, this plant is used as animal feed, malt production, and human food. The quality of its seeds, like other crop seeds, decreases under unfavorable environmental conditions. Seed aging or aging is usually an irreversible, cumulative, and irreparable process that causes cellular damage, leading to delayed germination, reduced ability to resist stress, and ultimately loss of vitality. The use of biological treatments or their derivatives is considered one of the strategies for controlling the rate of seed aging, among which the use of fungi of the genus Trichoderma is of great importance. The aim of this research is to investigate the effect of fungal extracts of Trichoderma koningii, T. virens, and T. harzianum on improving germination and seedling quality of 'Jolgeh' barley seeds under induced aging conditions. Materials and Methods: In this experiment, the effects of seed treatment with T. koningii, T. virens, and T. harzianum extracts on germination indices and seedling vigor of spent and unspent seeds of plain barley cultivar Jolgeh were investigated under laboratory and greenhouse conditions as factorial experiments in completely randomized plots with three replications. For seed exhaustion, accelerated exhaustion method was used for 24, 48, 72, 96, 144, and 120 hours at 44±1°C and 95±5% relative humidity. Extraction of fungal extracts was performed using Trichoderma-TSM specific culture medium. Germination traits were examined using ISTA method under standard laboratory conditions and greenhouse experiment was adjusted based on the results. In the greenhouse experiment, two exhaustion levels of 120 and 144 (hours) were excluded from the exhaustion treatment levels due to complete exhaustion of seeds. At this stage, all seedling traits were examined, including seed reserve utilization efficiency, seed discharge percentage, material mobility amount, and seedling vigor. Result: The results showed that all the studied parameters including germination percentage, germination rate, germination percentage, germination rate, abnormal seedling percentage, stem length, leaf length, root length, seedling length, root to stem length ratio, stem dry weight, root dry weight, seedling dry weight, seed reserve utilization efficiency, seed discharge percentage, material mobility amount, and seedling vigor were significantly (p≤0.01) affected by the interaction between seed exhaustion and fungal extracts. Seed exhaustion caused a decrease in germination percentage, which was proportional to the intensity of stress. However, the positive effect of fungal extracts of T. koningii, T. virens and T. harzianum on improving germination percentage in treatments with exhaustion longer than 72 hours was more pronounced than in the control treatment (p≤0.05). Seed exhaustion for 48 hours significantly increased germination rate, after which this trait decreased significantly under exhaustion (p≤0.05). The greenhouse results indicated positive effects of fungal extracts on important seedling traits. T. virens and T. harzianum extracts reduced the percentage of abnormal seedling compared to the control treatment. Also, these treatments performed better than the control treatment in most of the seedling weight and length traits under exhaustion conditions. The highest efficiency of using reserves from T. virens and T. harzianum was achieved at 72 hours and 24 hours of exhaustion, respectively, while the conversion efficiency of T. koningii was lower than the control at all exhaustion levels. Conclusion: The effect of fungal extracts on seed and seedling vigor recovery was not significant up to exhaustion levels of 48 hours compared to the control, but at higher levels, a significant effect on seed and seedling vigor recovery was observed, especially with extracts of T. virens and T. harzianum fungi, which was due to the increase in the mobility of seed reserves and their efficiency of use. سابقه و هدف: گیاه جو چهارمین محصول مهم غلات در جهان است. امروزه این گیاه به‌عنوان خوراک دام، تولید مالت و غذای انسان استفاده می‌شود. کیفیت بذر این گیاه همانند سایر بذرهای محصولات زراعی تحت شرایط محیطی نامناسب کاهش می‌یابد. پیری یا فرسودگی بذر معمولاً یک فرآیند برگشت‌ناپذیر، تجمعی و غیرقابل جبران است که با ایجاد آسیب‌های سلولی منجر به‌تاخیر در جوانه‌زنی، کاهش توانایی مقاومت در برابر تنش‌ها و در نهایت از دست دادن قوه و قدرت زیست آن می‌شود. استفاده از تیمارهای زیستی و یا مشتقات آن‌ها از راهکارهای مهار سرعت فرسودگی بذر به‌شمار می‌روند که در بین آن‌ها استفاده از قارچ‌های جنس Trichoderma دارای اهمیت به‌سزایی است. هدف این تحقیق بررسی تأثیر عصاره‌های قارچی T. koningii، T. virens و T. harzianum بر بهبود جوانه‌زنی و کیفیت گیاهچه بذر جو رقم جلگه در شرایط فرسودگی است. این مطالعه به دنبال کاهش آسیب‌های ناشی از فرسودگی بذر و افزایش کارایی استفاده از ذخایر بذری می‌باشد. مواد و روش‌ها: در این آزمایش اثرات تیمار بذر با عصاره‌های T. koningii ، T. virens و T. harzianum روی شاخص‌های جوانه‌زنی و قدرت گیاهچه‌ی بذرهای فرسوده و غیرفرسوده جو رقم جلگه در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‌ای به‌صورت آزمایش‌های فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار بررسی شد. برای فرسودگی بذرها از روش فرسودگی تسریع شده به‌مدت 24، 48، 72 ، 96، 144،120 ساعت در دمای 1±44 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±95 درصد استفاده شد. تهیه عصاره‌ی عصاره‌های قارچی با استفاده از محیط کشت اختصاصی تریکودرما-TSM انجام گرفت. صفات جوانه‌زنی براساس قوانین ISTA در شرایط استاندارد آزمایشگاهی بررسی و براساس نتایج آن آزمایش گلخانه‌ای تنظیم گردید. در آزمایش گلخانه دو سطح فرسودگی 120 و 144 (ساعت) به‌دلیل فرسودگی کامل بذرها از سطوح تیمار فرسودگی حذف شدند. در این مرحله تمامی صفات گیاهچه‌ای به‌همراه کارایی استفاده از ذخایر بذر، درصد تخلیه بذر، مقدار تحرک مواد و قدرت گیاهچه بررسی شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد تمامی مورد مطالعه شامل درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، درصد سبز شدن، سرعت سبز شدن، درصد گیاهچه غیر طبیعی، طول ساقه، طول برگ، طول ریشه، طول گیاهچه، نسبت طول ریشه به ساقه، وزن خشک ساقه، وزن خشک ریشه، وزن خشک گیاهچه، کارایی استفاده از ذخایر بذر، درصد تخلیه بذر، مقدار تحرک مواد و قدرت گیاهچه به‌طور معنی‌دار (p≤0.01) تحت تاثیر اثر متقابل فرسودگی بذر و عصاره‌های قارچی قرار گرفتند. فرسودگی بذر باعث کاهش درصد جوانه‌زنی شد که متناسب با شدت تنش بود. با این تفاوت که اثر مثبت عصاره‌های قارچی T. koningii ، T. virens و T. harzianum در بهبود درصد جوانه‌زنی در تیمارهای فرسودگی بالاتر از 72 ساعت نسبت به تیمار شاهد بارزتر بود (p≤0.05). فرسودگی بذرهای جو به مدت 48 ساعت باعث افزایش معنی‌دار سرعت جوانه‌زنی شد که بعد از آن این صفت تحت فرسودگی کاهش معنی‌دار یافت (p≤0.05). نتایج گلخانه حاکی از اثرات مثبت عصاره‌های قارچی بر صفات مهم گیاهچه بود. عصاره‌های T. virens و T. harzianum درصد گیاهچه غیرطبیعی را نسبت به تیمار شاهد کاهش دادند. این تیمارها تحت شرایط فرسودگی در اغلب صفات وزنی و طولی گیاهچه نسبت به تیمار شاهد موفق عمل کردند. بالاترین کارایی استفاده از ذخایر از T. virens و T. harzianum به‌ترتیب در 72 ساعت و ساعت 24 فرسودگی حاصل شد در حالی‌که کارایی تبدیل T. koningii در تمام سطوح فرسودگی پایین‌تر از شاهد بود. نتیجه‌گیری: اثر عصاره‌های قارچی بر بازیافت قدرت بذر و گیاهچه تا سطوح فرسودگی 48 ساعت نسبت به شاهد چشمگیر نبود ولی سطوح بالاتر اثر معنی‌دار بازیافت قدرت بذر و گیاهچه بویژه با عصاره‌های قارچ‌های T. virens و T. harzianum مشاهده شد که ناشی از افزایش تحرک ذخایر بذری و کارایی استفاده از آن‌ها بود.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7318_d5e09189ff8e6a7db1e90e15e0158a4d.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Improving growth and physiological indices of cabbage seedlings through different concentrations of selenium under alkaline stress conditions بهبود شاخص های رشدی و فیزیولوژیک نشاء کلم‌پیچ از طریق غلظت های مختلف سلنیوم تحت شرایط تنش قلیائیت 117 145 7247 10.22069/jopp.2025.23341.3236 FA سیده غزاله سیدی نژاد دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. ادریس شعبانی نویسنده مسئول، استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. اسماعیل خالقی استاد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. مرتضی تاکی دانشیار گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی و مکانیزاسیون، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، خوزستان، ایران. Journal Article 2025 02 18 Background and Objectives: Alkaline stress, by creating high pH and the accumulation of sodium ions, can lead to proton deficiency and the destruction or inhibition of the electrochemical gradient/potential in root cells, which consequently disrupts water and ion absorption. Alkaline stress slows down photosynthesis and consequently plant growth. Alkalinity also causes the formation of insoluble forms of iron, zinc and copper that are not absorbable by the plant, resulting in reduced chlorophyll synthesis and yellowing of young leaves. In recent years, many researchers have proposed the biological enrichment technique to reduce selenium deficiency in humans. Selenium is one of the non-essential but beneficial elements for plants that can neutralize or somewhat reduce the effects of alkaline stress. Materials and Methods: The experiment was conducted as a factorial in a randomized complete block design with three replications in the fall and winter of 2024 in the greenhouse complex of Shahid Chamran University of Ahvaz. The experimental treatments included selenium concentrations (0, 5, 15, and 30 mg/L) and bicarbonate levels (0, 3, and 6 meq/L). After applying the treatment and completing the experiment, morphological traits such as seedling height and hypocotyl length were measured using a ruler, hypocotyl diameter was measured using a digital caliper, fresh and dry weights of shoots and roots were measured using a scale and dried in an oven at 70 °C for 48 h, leaf area was measured using a leaf area meter, and physiological traits of cabbage seedlings such as photosynthetic pigments were measured using a spectrophotometer, relative leaf water content, and electrolyte leakage were calculated using standard equations. Results: The results showed that adding selenium to the culture medium under alkaline stress generally led to an increase in the fresh and dry weight of different organs. Under stress conditions, the highest shoot fresh weight (2 g)-a key indicator of seedling quality-was observed in the 15 mg/L selenium + 3 meq/L bicarbonate treatment which compared to the treatment of 0 mg/L selenium + 3 meq/L bicarbonate stress, increased the shoot fresh weight of cabbage seedlings by 16.27%, which is one of the interesting findings of this study. The use of selenium under alkaline stress conditions reduced ion leakage and increased the relative water content of cabbage seedlings. The results of this study showed that selenium at optimal concentrations can act as a factor improving plant growth and tolerance to alkaline stress. However, high concentrations of selenium can have toxic effects and damage plant growth. For instance, in the non-stress treatment increasing the selenium concentration to 30 mg/L reduced seedling fresh weight by 59.44% compared to the 0 mg/L selenium treatment. Conclusion: Research results show that cabbage has the ability to enrich selenium. Appropriate levels of selenium treatment can improve the growth and quality of cabbage. Considering the unusual water consumption in seedling production greenhouses in the south of the country and the subsequent development of yellow leaves and thin stems, it seems absolutely necessary to provide a practical solution for enriching cabbage and solving the problems of seedling production units. Considering the moderation of the adverse effects of water quality used in the greenhouse by optimal selenium levels, it seems that this is an important step towards developing sustainable agriculture and increasing agricultural production in areas with alkaline water research by modifying conventional agricultural practices. Based on the results, a selenium concentration of 15 mg/L is recommended to moderate the negative effects of alkali stress and improve seedling growth in greenhouses producing of cabbage seedlings, especially in greenhouses with alkaline water. سابقه و هدف: تنش قلیایی با ایجاد pH بالا و تجمع یون سدیم می‌تواند منجر به کمبود پروتون و تخریب یا مهار شیب/پتانسیل الکتروشیمیایی در سلول‌های ریشه شود که در نتیجه جذب آب و یون را مختل می‌کند. تنش قلیایی فتوسنتز و در نتیجه رشد گیاه را کُند می‌کند. هم‌چنین قلیائیت باعث تشکیل شکل‌های غیر محلول آهن، روی و مس می‌گردد که قابل جذب برای گیاه نمی‌باشند، در نتیجه سنتز کلروفیل کاهش یافته و برگ‌های جوان زرد می‌شوند. در سال‌های اخیر بسیاری از محققین برای کاهش پدیده کمبود سلنیوم در انسان تکنیک غنی‌سازی زیستی را پیشنهاد می‌دهند سلنیوم یکی از عناصر غیر‌ضروری ولی سودمند برای گیاهان است که می-تواند عوارض تنش قلیائیت را خنثی یا تا حدودی کاهش دهد. مواد و روش‌ها:. آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در فصل پاییز و زمستان 1402 در مجمتع گلخانه‌ای دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل غلظت‌های مختلف سلنیوم (۰، ۵، ۱۵ و ۳۰ میلی‌گرم بر لیتر) و سطوح بی‌کربنات (۰، ۳ و ۶ میلی‌اکی‌والان بر لیتر) بود. بعد از اعمال تیمار و پس از اتمام آزمایش صفات مورفولوژیک مانند ارتفاع نشاء و طول هیپوکوتیل توسط خط‌کش، قطر هیپوکوتیل توسط کولیس دیجیتالی، وزن تر و خشک شاخساره و ریشه به ترتیب توسط ترازو و خشک کردن در آون 70 درجه سلسیوس به مدت 48 ساعت، سطح برگ توسط دستگاه سطح برگ سنج و صفات فیزیولوژیک نشاء کلم‌پیچ مانند رنگیزه‌های فتوسنتزی توسط دستگاه اسپکتروفتومتر، محتوای نسبی آب برگ و نشت الکترولیت با استفاده از معادلات استاندارد اندازه‌گیری و محاسبه شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که افزودن سلنیوم به محیط کشت تحت تنش قلیائیت، به طور کلی منجر به افزایش وزن تر و خشک اندام‌های مختلف شد. در شرایط تنش، بیشترین وزن تر شاخساره (2 گرم) که از مولفه‌های یک نشاء با کیفیت می‌باشد، در تیمار 15 میلی‌گرم بر لیتر سلنیوم و تنش 3 میلی‌اکی‌والان بر لیتر بی‌کربنات مشاهده گردید که در قیاس با تیمار صفر میلی‌گرم بر لیتر سلنیوم و تنش 3 میلی‌اکی‌والان بر لیتر بی‌کربنات سبب افزایش 27/16 درصدی وزن تر شاخساره نشاء کلم پیچ گردید که از یافته‌های جالب توجه این پژوهش می‌باشد. استفاده از سلنیوم در شرایط تنش قلیائیت باعث کاهش نشت یونی و افزایش محتوای نسبی آب نشاء کلم‌پیچ شد. نتایج این پژوهش نشان داد که سلنیوم در غلظت‌های بهینه می‌تواند به عنوان یک عامل بهبود دهنده رشد و تحمل گیاه در تنش قلیائیت عمل کند. با این حال، غلظت‌های بالای سلنیوم می‌تواند اثرات سمی داشته باشد و به رشد گیاه آسیب برساند؛ برای نمونه تنها در تیمار بدون تنش، افزایش غلظت سلنیوم تا سطح 30 میلی‌گرم بر لیتر سبب کاهش 44/59 درصدی وزن تر شاخساره نشاء کلم پیچ در قیاس با تیمار صفر میلی‌گرم بر لیتر سلنیوم شد. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد که گیاه کلم توانایی غنی‌سازی سلنیوم را دارد. سطوح مناسب تیمار سلنیوم می‌تواند باعث بهبود رشد و کیفیت کلم شود. با توجه به مصرف آب‌های نامتعارف در گلخانه‌های تولید نشاء جنوب کشور و ایجاد برگ-های زرد و ساقه‌های نازک متعاقب استفاده از آن، ارائه راهکار عملی برای غنی سازی کلم پیچ و حل مشکلات واحدهای تولید نشاء کاملاً ضروری به‌نظر می‌رسد. با توجه به تعدیل اثرات نامطلوب کیفیت آب مورد استفاده در گلخانه توسط سطوح بهینه سلنیوم، به نظر می‌رسد که این پژوهش با اصلاح شیوه‌های زراعی مرسوم، گامی مهم در جهت توسعه کشاورزی پایدار و افزایش تولید محصولات کشاورزی در مناطق با آب‌های قلیایی است. بر اساس نتایج غلظت 15 میلی‌گرم بر لیتر سلنیوم جهت تعدیل اثرات منفی تنش قلیائیت و بهبود رشد نشاء در گلخانه‌های تولید نشا کلم‌پیچ به ویژه در گلخانه‌های با آب‌های قلیایی قابل توصیه است.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7247_16ed547dbd9321500de5ad2b351d9f3d.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Evaluation of yield, yield components, quality characteristics and light interception of German chamomile in intercropping with poplar trees ارزیابی عملکرد، اجزای عملکرد، ویژگی‌های کیفی و میزان نور دریافتی گیاه دارویی بابونه آلمانی در کشت تلفیقی با درختان صنوبر 147 170 7346 10.22069/jopp.2025.23445.3243 FA فاطمه احمدلو نویسنده مسئول، استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 03 15 Background and Objectives: Many medicinal plants grow under the canopy of forest trees and are shade-tolerant, so agroforestry can be a suitable and practical strategy for promoting their cultivation and conservation. The agroforestry system is one of the land use systems that affects the soil's physical, chemical and dynamic properties and maintains agricultural sustainability. Little research has been conducted on the productivity of agroforestry systems, especially with medicinal and aromatic plants under a poplar-based Silvi-medicinal system. Accordingly, in the present study, the growth rate, yield, and yield components of chamomile in pure and mixed cultivation with poplar were compared under Karaj conditions. Materials and Methods: This study was conducted for five consecutive years from 2017 to 2021 to evaluate the yield and essential oil of the medicinal plant German chamomile (Matricaria recutita L.) in an intercropping crop with poplar trees. Chamomile medicinal plant was planted in late autumn 2017 in the Alborz Research Station farm, between the rows of uniform seedlings of poplar (Populus euramericana clone of 92/40). Seedlings of Populus were planted in March 2017 at a distance of 3 m × 4 m. The statistical design of this research was a paired t-test with 2 treatments (chamomile with poplar and chamomile monoculture) in three experimental plots and 6 replications in each plot. Chamomile seeds were sown in five rows with a length of 21 m and 50 cm among rows and 10 cm in rows at a depth of 2 cm of soil, and then field irrigated immediately. During each growing season, poplar seedlings were irrigated once a week until late November, and chamomile plants until early September (before seed maturity). Then, variables of yield and yield components of chamomile, chlorophyll, and carotenoid concentrations, essential oil (%) and essential oil yield, percentage of tree shade density each year, and soil carbon content at two different depths by measuring the percentage of organic carbon and the apparent specific gravity of the soil in the final year were calculated. Results: The results showed that the variables of plant height, number of flowers per plant, flower diameter, seed yield, and number of main stems showed statistically significant differences in all years studied and in the first and second years, the highest amount of these variables was in intercropped cultivation compared to sole cultivation. The amounts of chlorophyll a, chlorophyll b, and total chlorophyll in the second and third years of harvest were higher in sole cultivation than in intercropped cultivation. A comparison of means showed that intercropped cultivation had the highest essential oil (%) in the first year with 0.78% and the lowest essential oil (%) in the third year with 0.41% due to the decrease in mount of light intercepted. The intercropped crop had the highest essential oil yield in the first year with 451.02 kg ha-1 and the lowest essential oil yield in the third year with 116.03 kg ha-1. In the third year of harvest, the amount of light intercepted during the growing months in the intercropped crop was greatly reduced, so that the density of shading created by poplar trees on the chamomile crop was calculated to be 64.5%. The main effect of cultivation type and soil depth and the interaction between these two factors on the rate of soil organic carbon content was significant, and the highest amount was obtained in intercropping at a depth of 30-60 cm. سابقه و هدف: بسیاری از گیاهان دارویی در زیر تاج پوشش درختان جنگلی رشد می‌کنند و در برابر سایه مقاوم هستند، بنابراین می‌توان با استفاده از روش جنگل زراعی، یک راهبرد مناسب و کاربردی را برای ترویج کشت و حفاظت از آنها ارائه داد. نظام جنگل زراعی یکی از نظام‌های کاربری زمین است که بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و پویایی خاک تأثیر می‌گذارد و پایداری کشاورزی را نیز حفظ می‌کند. تحقیقات کمی در مورد بهره‌وری نظام‌های جنگل زراعی، به‌ویژه با گیاهان دارویی و معطر به عنوان محصولات زیرکشت درختان صنوبر انجام شده است. بر این اساس در پژوهش حاضر، مقایسه میزان رشد، عملکرد و اجزای عملکرد بابونه در کشت خالص و تلفیقی با صنوبر در شرایط کرج مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه به مدت پنج سال متوالی از سال‌های 1395 تا 1399 با هدف ارزیابی عملکرد و اسانس گیاه دارویی بابونه آلمانی (Matricaria recutita L.) در کشت تلفیقی با درختان صنوبر انجام شد. گیاه دارویی بابونه در اواخر پاییز 1396 در مزرعه ایستگاه تحقیقاتی البرز، بین ردیف‌های نهال‌های یکنواخت صنوبر اورامریکن کلن 92/40 (Populus euramericana) مورد کاشت قرار گرفت. نهال‌های صنوبر در اسفند ماه 1395 به فاصله 4×3 متر، کاشته شده بودند. طرح آماری این تحقیق تی‌تست جفت شده با 2 تیمار شامل (بابونه با صنوبر و تک‌کشتی بابونه) در سه قطعه آزمایشی و 6 تکرار در هر قطعه بود. بذرهای بابونه در پنج ردیف به طول 21 متر و با فواصل 50 سانتی‌متر بین ردیف و با فاصله 10 سانتی‌متر روی ردیف در عمق 2 سانتی‌متری خاک کشت شدند و بلافاصله آبیاری مزرعه انجام گرفت. در طی هر فصل رویش، نهال‌های صنوبر هر هفته یکبار تا اواخر آبان‌ماه و گیاه بابونه تا اوایل شهریور (قبل از بذردهی) آبیاری شدند. سپس متغیرهای عملکرد و اجزای عملکرد بابونه، غلظت کلروفیل و کاروتنوئید، بازده و عملکرد اسانس، درصد تراکم سایه‌اندازی درختان هر ساله و محتوای کربن خاک در دو عمق مختلف با اندازه‌گیری درصد کربن آلی و وزن مخصوص ظاهری خاک در سال پایانی محاسبه شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که متغیرهای ارتفاع گیاه، تعداد گل در بوته، قطر گل، عملکرد بذر و تعداد ساقه اصلی اختلاف معنی‌دار آماری را در همه سال‌های مورد مطالعه نشان دادند و در سال‌های اول و دوم، بیشترین مقدار این متغیرها در کشت تلفیقی نسبت به کشت خالص وجود داشت. مقادیر کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل برگ در سال‌های دوم و سوم برداشت در کشت خالص بیشتر از کشت تلفیقی بود. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که کشت تلفیقی در سال اول با 78/0 درصد بالاترین مقدار اسانس و در سال سوم با 41/0 درصد کمترین میزان تولید اسانس را به‌دلیل کاهش میزان نور دریافتی داشته است. کشت تلفیقی در سال اول با 02/451 کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد اسانس و در سال سوم با 03/116 کیلوگرم در هکتار کمترین میزان عملکرد اسانس را داشته است. در سال سوم برداشت، میزان نور دریافتی در ماه‌های رویش در کشت تلفیقی بسیار کاهش یافت به‌طوری که تراکم سایه‌اندازی درختان صنوبر روی محصول زیرکشت بابونه به میزان 5/64 درصد محاسبه شد. اثر اصلی نوع کشت و عمق خاک و اثر متقابل این دو عامل بر میزان محتوای کربن آلی خاک معنی‌دار شده است و بیشترین مقدار آن در کشت تلفیقی در عمق 60-30 سانتی‌متری به‌ دست آمده است. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج تحقیق حاضر تا دو سال امکان کشت بابونه در زیر تاج درختان صنوبر اورامریکن وجود دارد و در سال سوم به شدت کاهش نور روی عملکرد محصول تأثیر منفی گذاشته است و اگر شرایط آزمایش مانند شرایط محیطی، نوع گونه صنوبر و تراکم تاج پوشش تغییر نماید مدت زمان کاشت گونه بابونه در نظام جنگل زراعی نیز تغییر می‌کند.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7346_f61e10314a8fb03baed7dd5ba07e0bcf.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Investigation of some physiological properties and performance of rapeseed oil under application of zeolite and ammonium sulphate fertilizer بررسی برخی خصوصیات فیزیولوژیکی و عملکرد روغن گیاه کلزا در شرایط کاربرد زئولیت و کود سولفات آمونیوم 171 189 7370 10.22069/jopp.2025.23506.3246 FA مائده آگوشی دانشجوی دکتری مدیریت حاصلخیزی و زیست فناوری خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. محمد علی بهمنیار نویسنده مسئول، استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0000-0001-8804-8479 مهدی قاجار سپانلو دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. سید مصطفی عمادی دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. Journal Article 2025 04 09 Background and Objectives: Nitrogen (N), as an essential nutrient for growth and development of plants, is added to agricultural fields to boost crop yield. Soil inorganic amendments such as zeolite are good strategies to improve soil quality and increase soil nitrogen content. The objective of this research was conducted with the aim of determine the impact of zeolite and ammonium sulphate fertilizer on physiological characteristics and yield in two soils with different texture. Materials and Methods: This experiment was conducted as a split plot in pots conditions in three replicates in Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University in 2022. In this experiment, the main factors include two types of soils (silty clay loam and sandy loam) and the secondary factors in twelve levels include the control, 108 and 153 mg kg-1 ammonium sulphate fertilizer, 2, 4 and 6 g zeolite with 108 mg. kg ammonium sulphate, 2, 4 and 6 g zeolite with 153 mg kg-1 ammonium sulphate and 2, 4 and 6 g enriched zeolite were considered. The amount of ammonium sulfate fertilizer was determined according to the soil test and zeolite was enriched by ion saturation method. Data analysis was done in the Statistic software and the mean comparisons were made by LSD test. Results: The results showed that the effects of the soil type treatments were significant on pod weight, protein grain and grain yield and the effects of the amendment treatments were significant on all studied traits. the interaction effect of soil type and amendment treatments were significant on biological yield, harvest index, oil yield and grain yield. 4 g zeolite with 153 mg kg-1 ammonium sulphate (T7) was the most effective treatment on pod weight and leaf chlorophyll content. The highest amount of plant height and protein grain was observed in 6 g zeolite with 153 mg kg-1 ammonium sulphate (T8) and 153 mg kg-1 ammonium sulphate (T2) respectively. The highest amount of biological yield and grain yield was observed in silty clay loam soil and 6 g zeolite with 153 mg kg-1 ammonium sulphate (T8). the most effective treatment on harvest index was silty clay loam soil and 108 mg kg-1 ammonium sulphate (T2) and the highest amount of oil yield was observed in silty clay loam soil and 2 g zeolite with 153 mg kg-1 ammonium sulphate (T6). Conclusion: According to the results of the present study, all studied traits in soil with silty clay loam texture are more than soil with sandy loam texture. The best results were obtained in 6 g zeolite with 153 mg. kg ammonium sulphate (T8) and among the enriched zeolite treatments, application of 6 gr enriched zeolite with ammonium was the most effective treatment. It can be concluded that the combined use of zeolite and ammonium sulphate can be a suitable solution for improving rapeseed yield. سابقه و هدف: نیتروژن یکی از مهم‌ترین عناصر غذایی برای رشد و تغذیه گیاهان زراعی بوده و کاربرد آن سبب افزایش عملکرد در گیاهان می‌گردد. کاربرد اصلاح‌کننده‌های معدنی مانند زئولیت رویکرد مناسبی در جهت بهبود کیفیت خاک و افزایش نگهداری نیتروژن در خاک می‌باشد. این پژوهش با هدف تعیین اثر کاربرد زئولیت و کود سولفات آمونیوم بر خصوصیات فیزیولوژیکی و عملکرد کلزا در دو خاک با بافت متفاوت انجام شد. مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت اسپلیت پلات در سه تکرار و در شرایط گلدانی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در سال 1401 انجام شد. عامل اصلی شامل دو نوع خاک ( لوم شنی‌ و لوم رسی سیلتی) و عامل فرعی در دوازده سطح شامل شاهد، کود سولفات آمونیوم در دو سطح 108 و 153 میلی‌گرم سولفات آمونیوم در کیلوگرم خاک، کاربرد 2، 4 و 6 گرم زئولیت به همراه 108 میلی‌گرم سولفات آمونیوم در کیلوگرم خاک و 2، 4 و 6 گرم زئولیت به همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم و 2، 4 و 6 گرم زئولیت غنی‌شده با آمونیوم در کیلو گرم خاک در نظر گرفته شد. داده‌ها در نرم افزار Statistic آنالیز شدند و مقایسه میانگین‌ها با آزمون حداقل تفاوت معنی‌دار (LSD) انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد اثر تیمار نوع خاک بر وزن غلاف، پروتئین دانه و عملکرد دانه معنی‌دار گردید و اثر تیمار اصلاح‌کننده بر تمامی صفات مورد مطالعه معنی‌دار شد. همچنین اثر متقابل نوع خاک و تیمار اصلاح‌کننده بر عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت، عملکرد روغن و عملکرد دانه معنی‌دار گردید. تیمار 4 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T7) مؤثرترین تیمار بر وزن غلاف و محتوای کلروفیل برگ بود. بیش‌ترین ارتفاع بوته و پروتئین دانه به ترتیب با کاربرد 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم کود سولفات آمونیوم در کیلوگرم (T8) و 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T2) بدست آمد. بیش‌ترین عملکرد بیولوژیکی و عملکرد دانه در تیمار خاک با بافت لوم رسی سیلتی و تیمار 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T8) مشاهده شد. مؤثرترین تیمار بر شاخص برداشت، تیمار خاک لوم رسی سیلتی و تیمار 108 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T1) بود و بیش‌ترین عملکرد روغن در تیمار خاک با بافت لوم رسی سیلتی و تیمار 2 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T6)بدست آمد. نتیجه گیری: با توجه به‌نتایج بدست آمده در پژوهش حاضر، تمامی صفات مورد مطالعه در خاک با بافت لوم رسی سیلتی بیش‌تر از خاک با بافت لوم شنی بود. بهترین نتایج در تیمار 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T8) بدست آمد و در میان تیمارهای مقادیر مختلف زئولیت غنی‌شده، تیمار 6 گرم زئولیت غنی‌شده با آمونیوم مؤثرترین تیمار بر صفات مورد مطالعه بود. به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت کاربرد توام زئولیت و کود سولفات آمونیوم می‌تواند راهکار مناسبی برای بهبود عملکرد کلزا باشد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7370_ad0c4cdb79ddaab8657a4f6c51c3b684.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Insights into the Physiological Characteristics of Cow-Pea - Maize in Intercropping System Exploring the Role of Mycorrhiza and Phosphorus Fertilizer تاثیر مایکوریزا و فسفر بر خصوصیات فیزیولوژیکی لوبیا چشم بلبلی – ذرت در سیستم کشت مخلوط 191 215 7394 10.22069/jopp.2025.23597.3253 FA محسن ابراهیمی دانشجوی دکتری زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. حمید عباس دخت نویسنده مسئول، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. Journal Article 2025 04 27 Abstract Background and objectives: The use of biofertilizers, such as arbuscular mycorrhizal fungi (AMF), in intercropping systems has emerged as an innovative and sustainable approach to enhance crop growth and promote sustainable production. This study was conducted to investigate the effects of mycorrhizal biofertilizer and mineral phosphorus fertilizer on some physiological traits of cowpea (Vigna unguiculata) and maize (Zea mays) in an intercropping system using the replacement method. Materials and methods: The experiment was carried out at two locations (the research farms of Shahrood University of Technology located in the Faculty of Agriculture and the Tarud research farm) as a factorial experiment in a completely randomized block design with three replications. The treatments included different cropping arrangements (pure cowpea, 75% cowpea + 25% maize, 50% cowpea + 50% maize, 25% cowpea + 75% maize, and pure maize) as the first factor; phosphorus fertilizer at three levels (0, 50, and 100 kg/ha) as the second factor; and mycorrhiza at two levels (application and no application) as the third factor. Results: The results showed that the highest grain yield in cowpea plants (13.95 tons per hectare) and maize (6.2 tons per hectare) was observed in the treatment using mycorrhizal biofertilizer and 50 kilograms per hectare of phosphorus fertilizer in the Shahroud farm. The highest protein content, averaging 25.4%, in cowpea plants was achieved with the inoculation of mycorrhiza, 50 kilograms per hectare of phosphorus, and 100% cowpea planting in the Shahroud farm. All individual effects of the treatments significantly influenced the pigment content in cowpea. The highest chlorophyll content in cowpea (2.88 mg/g) and maize (3.8 mg/g) was observed in the 50% planting arrangement with the application of 50 kilograms per hectare phosphorus fertilizer. The highest carotenoid content in cowpea (3.56 mg/g) and maize (4.02 mg/g) was recorded at a 50% cowpea-maize planting ratio combined with 50 kilograms per hectare phosphorus application and the use of mycorrhiza in the Tarood region. The highest leaf area index in both plants increased by about 27% in the 50% planting arrangement compared to pure cropping. The highest land equivalent ratio, averaging 1.72, was obtained in the 75% maize and 25% cowpea planting treatment with 50 kilograms per hectare phosphorus fertilizer and mycorrhizal fungus application. Conclusion: According to the results of this study, the mixed cropping system with the use of phosphorus fertilizer and mycorrhiza positively affected the physiological traits of cowpea and maize and can be recommended as a cropping model for agricultural producers. چکیده سابقه و هدف: استفاده از کودهای زیستی، مانند قارچ‌های مایکوریزای آربوسکولار (AMF)، در سیستم‌های کشت مخلوط به عنوان یک رویکرد نوآورانه و پایدار برای افزایش رشد محصول و ترویج تولید پایدار ظاهر شده است. این تحقیق به‌منظور بررسی کود زیستی مایکوریزا و کود معدنی فسفر روی برخی صفات فیزیولوژیکی لوبیا چشم بلبلی (Vigna unguiculata) و ذرت (Zea mays) در سیستم کشت مخلوط به روش جایگزینی انجام شد. مواد و روش‌ها: آزمایش در دو مکان (مزارع تحقیقاتی دانشگاه صنعتی شاهرود واقع در دانشکده کشاورزی و مزرعه تحقیقاتی طرود ) به‌‌‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل آرایش مختلف کشت ( کشت خالص لوبیا چشم بلبلی، 75 درصد لوبیا چشم بلبلی+ 25 درصد ذرت، 50 درصد لوبیا چشم بلبلی+50 درصد ذرت، 25 درصد لوبیا چشم بلبلی+ 75 درصد ذرت و کشت خالص ذرت) به‌عنوان فاکتور اول و تیمار فسفر در سه سطح (صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار) به‌عنوان فاکتور دوم و مایکوریزا در دو سطح (مصرف و عدم مصرف) به عنوان فاکتور سوم در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشترین میزان عملکرد دانه در گیاه لوبیا چشم بلبلی ( 95/13 تن در هکتار ) و ذرت ( 2/6 تن در هکتار) در تیمار استفاده از کود زیستی مایکوریزا و کود فسفر 50 کیلو‌گرم در هکتار در مزرعه شاهرود مشاهده شد. بیشترین میزان پروتئین با میانگین 4/25 درصد در گیاه لوبیا چشم بلبلی با استفاده از تلقیح مایکوریزا، 50 کیلوگرم در هکتار فسفر و کشت 100 درصد لوبیا در مزرعه شاهرود به‌دست آمد. تمام اثرات فردی تیمارها بر محتوای رنگدانه در لوبیا چشم بلبلی تأثیر معنی‌داری داشت. بیشترین میزان کلروفیل در لوبیا چشم بلبلی (88/2 میلی‌گرم در گرم) و ذرت (3/8 میلی‌گرم در گرم) در آرایش کشت 50 درصد با استفاده از فسفر 50 کیلوگرم در هکتار مشاهده گردید. بیشترین میزان کاروتنوئید در لوبیا چشم بلبلی (56/3 میلی‌گرم در گرم) و ذرت (02/4 میلی‌گرم در گرم) در نسبت کشت 50 درصد لوبیا - ذرت همراه با کاربرد 50 کیلوگرم در هکتار فسفر و استفاده از مایکوریزا در منطقه طرود مشاهده شد. بالاترین شاخص سطح برگ در هر دو گیاه در آرایش کشت 50 درصد در مقایسه با کشت خالص حدود 27 درصد افزایش یافت. بالاترین نسبت برابری زمین با میانگین72/1، در تیمار آرایش کشت 75% ذرت و 25% لوبیا با کاربرد کود فسفر50 کیلوگرم در هکتار و استفاده از قارچ مایکوریزا به‌دست آمد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، سیستم کشت مخلوط با استفاده از کود فسفر و مایکوریزا روی صفات فیزیولوژیکی لوبیا و ذرت تاثیر مثبت داشته است و می‌تواند به عنوان یک الگوی کشت برای بهره‌برداران بخش کشاورزی قابل توصیه ‌باشد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7394_60e4d96236118fa1f6ca9d8efd237ee5.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Assessment of Antioxidant Activity and Its Relationship with Total Phenolic and Flavonoid Contents in Ecotypes of Teucrium polium L. in Southern Iran for Identification of Superior Germplasm for Medicinal Use بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی و ارتباط آن با فنل و فلاونوئید کل در اکوتیپ‌های مریم نخودی (Teucrium polium L.) در جنوب ایران جهت شناسایی ژرم‌پلاسم برتر برای استفاده دارویی 217 236 7471 10.22069/jopp.2025.24006.3279 FA ریحانه عارف‌نیا دانشجوی دکتری علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. علیرضا یاوری نویسنده مسئول، دانشیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. مژگان سلیمانی‌زاده استادیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. علیرضا نفرزادگان دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. Journal Article 2025 09 04 Background and objectives: Teucrium polium L., a perennial medicinal plant from the Lamiaceae family, is renowned in traditional medicine for its hypoglycemic properties. Its flowering tops contain phenolic and flavonoid compounds, which are associated with tonic, analgesic, and antioxidant effects. Given the influence of environmental factors on phytochemical composition, this study aimed to evaluate the antioxidant activity, total phenolic content (TPC), and total flavonoid content (TFC) of 18 ecotypes from southern Iran. The objective was to identify superior ecotypes with an optimal phytochemical profile for pharmaceutical applications and to establish a basis for their conservation and commercial cultivation. Methodology: Eighteen T. polium ecotypes were collected at full flowering stage from various habitats in southern Iran, encompassing the provinces of Hormozgan, Kerman, Bushehr, and Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. The flowering branches were dried in shade at room temperature, powdered, and subjected to methanolic extraction using maceration. TPC was determined using the Folin-Ciocalteu reagent, with absorbance measured at 750 nm and quantified against a gallic acid standard curve. TFC was assessed via the aluminum chloride colorimetric method, measuring absorbance at 415 nm against a quercetin standard. Antioxidant capacity was evaluated using the 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) free radical scavenging assay, measuring absorbance at 517 nm. All measurements were performed in triplicate, and data were analyzed using one-way ANOVA and Duncan's multiple range test (p < 0.05). Results: Habitat significantly influenced the phytochemical properties of T. polium (p < 0.01). Among the 18 ecotypes, the Siyahoo ecotype (Hormozgan) exhibited the highest TPC (86.66 mg GAE/g DW), while the Kondar ecotype (Kerman) showed the highest TFC (56.45 mg QE/g DW). The Narrab ecotype (Kerman) demonstrated the highest IC50 value (85.02 µg/ml), indicating its weaker antioxidant activity. Correlation analysis revealed a significant positive relationship (R² = 0.82) between TPC and antioxidant power (inverse of IC50), confirming the contribution of phenolics to the plant's antioxidant activity. Ecotypes from Kerman and Hormozgan provinces consistently outperformed those from Bushehr and Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. Siyahoo exhibited a 25% higher phenolic content than the average of other ecotypes, whereas Kondor was superior in flavonoids. Significant statistical differences (p < 0.05) among ecotypes highlighted the impact of environmental factors, such as altitude and rainfall, on phytochemical diversity. Conclusion: The findings demonstrate that the ecological conditions of high-altitude regions, characterized by greater solar radiation, temperature fluctuations, and lower precipitation, significantly enhance the phenolic and flavonoid compounds and antioxidant capacity of T. polium. This underscores the necessity of concurrently considering environmental factors like altitude, temperature, and rainfall when selecting elite germplasms for pharmaceutical and industrial purposes. The introduction of high-yielding ecotypes (e.g., Kondar, Siyahoo, and Esfandagheh) can pave the way for sustainable cultivation, conservation of natural resources, and improved quality of plant-based pharmaceutical products. سابقه و هدف: گیاه دارویی مریم نخودی (Teucrium polium L.) گیاهی چندساله از خانواده نعناع (Lamiaceae) به‌خواص کاهندگی قند خون شناخته شده است. شاخه‌های گلدار آن حاوی ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی هستند که اثرات مقوی، ضددرد و آنتی‌اکسیدانی دارند. با توجه به تأثیر عوامل محیطی بر ترکیبات فیتوشیمیایی، این پژوهش به ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی، محتوای فنولی و فلاونوئیدی 18 اکوتیپ از جنوب ایران پرداخت. هدف، شناسایی اکوتیپ‌های برتر با پروفایل بهینه برای کاربردهای دارویی و ارائه پایه‌ای برای حفاظت و تکثیر تجاری آنها بود. مواد و روش‌ها: در این پژوهش 18 اکوتیپ مریم نخودی در مرحله گل‌دهی کامل از زیستگاه‌های مختلف در جنوب ایران، شامل استان‌های هرمزگان (سیاهو، زیارتعلی، گنو و هماگ)، کرمان (ساردوئیه، مهروئیه، دهبکری، انجرک، ردور، نراب، رمون، راین، کندر، اسفندقه، چاه‌شاهی و جنت‌آباد)، بوشهر (کنگان) و کهگیلویه و بویراحمد (دنا) جمع‌آوری شدند. شاخه‌های گل‌دار در سایه و دمای اتاق خشک شده، پودر شدند و عصاره متانولی آن‌ها به روش خیساندن برای ارزیابی خواص فیتوشیمیایی تهیه شد. محتوای فنولی کل با استفاده از معرف فولین- سیوکالتو و اندازه‌گیری جذب نوری در 750 نانومتر، با کالیبراسیون بر اساس منحنی استاندارد اسید گالیک، تعیین شد. محتوای فلاونوئیدی کل با روش رنگ‌سنجی کلرید آلومینیوم و اندازه‌گیری جذب نوری در 415 نانومتر، با کالیبراسیون بر اساس منحنی استاندارد کوئرستین، اندازه‌گیری شد. ظرفیت آنتی‌اکسیدانی با استفاده از آزمون خنثی‌سازی رادیکال آزاد 2,2-دی‌فنیل-1-پیکریل‌هیدرازیل (DPPH) و اندازه‌گیری جذب نوری در 517 نانومتر ارزیابی شد. تمامی اندازه‌گیری‌ها در سه تکرار انجام شد و داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) و آزمون چند دامنه‌ای دانکن (05/0>p ) تحلیل شدند. یافته‌ها: زیستگاه به‌طور معنی‌داری بر ترکیبات فیتوشیمیایی گیاه مریم نخودی تأثیرگذار بود (01/0>p ). در میان ۱۸ اکوتیپ مورد بررسی، اکوتیپ سیاهو (هرمزگان) بیشترین محتوای فنولی (66/86 میلی‌گرم معادل اسید گالیک بر گرم وزن خشک) و اکوتیپ کندر (کرمان) بیشترین محتوای فلاونوئیدی (45/56 میلی‌گرم معادل کوئرستین بر گرم وزن خشک) را داشتند. همچنین، اکوتیپ نراب (کرمان) بالاترین مقدار IC50 را (02/85 میکرو‌گرم بر میلی‌لیتر) نشان داد که این امر بیانگر فعالیت آنتی‌اکسیدانی ضعیف‌تر این اکوتیپ نسبت به سایر اکوتیپ‌ها است. تحلیل همبستگی نشان داد بین مقدار فنول کل و معکوس مقدار IC50 رابطه مثبت و معنی‌دار (R² = 0.82) وجود دارد؛ به بیان دیگر، افزایش فنول کل با کاهش مقدار IC50 (و در نتیجه افزایش قدرت آنتی‌اکسیدانی) ارتباط معنی‌داری داشت که نقش فنول کل در فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه را تأیید می‌کند. اکوتیپ‌های دو استان کرمان و هرمزگان به‌طور مداوم نسبت به اکوتیپ‌های استان‌های بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد عملکرد بهتری داشتند. اکوتیپ سیاهو در محتوای فنولی 25 درصد بالاتر از میانگین سایر اکوتیپ‌ها بود؛ در حالی‌که کندر در فلاونوئیدها برتری داشت. تفاوت‌های آماری معنی‌دار (05/0>p ) بین اکوتیپ‌ها، نشان‌دهنده تأثیر عوامل محیطی مانند ارتفاع و بارندگی بر تنوع فیتوشیمیایی بود. نتیجه‌گیر‌ی: نتایج این پژوهش نشان داد که شرایط اکولوژیک مناطق مرتفع (از جمله تابش بیشتر، نوسان دمایی و بارندگی کمتر) به‌طور قابل‌توجهی موجب افزایش ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی در گیاه مریم نخودی می‌شود. این یافته‌ها لزوم توجه همزمان به عوامل محیطی مانند ارتفاع، دما و بارش را در انتخاب ژرم‌پلاسم‌های برتر برای اهداف دارویی و صنعتی نشان می‌دهد. معرفی اکوتیپ‌های پرمحتوا (نظیر کندر، سیاهو و اسفندقه) می‌تواند زمینه‌ساز توسعه‌ی کشت پایدار، حفظ منابع طبیعی و بهبود کیفیت فرآورده‌های دارویی مبتنی بر این گیاه باشد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7471_ff24f0bccafc04cf7acc4c296029eb3c.pdf

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پژوهش‌های تولید گیاهی 2322-2050 33 2 2026 06 22 Breeding and purification of Shadegan landrace melon using full-sib families method اصلاح و خالص سازی توده بومی خربزه شادگان به روش گزینش فامیل‌های تنی 237 252 7665 10.22069/jopp.2026.24357.3318 FA عبدالستار دارابی نویسنده مسئول، دانشیار بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. رامین رافضی مربی پژوهشی، پژوهشکده گلخانه و محیط‌های کنترل شده، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. Journal Article 2025 12 08 Bakground and objective: Melon (Cucumis melo L.) an important crop belong to of Cucurbitaceae family. Besides the fragrance and flavor, antioxidants, vitamins, polyphenols has led to melon as desirable fruit being consume all over the word. Shadegan landrace melon is an important Iranian indigenous landraces that is cultivated in some regions of Khuzestan province. Due to high diversity in some characteristics of Shadegan landrace melon, this research was conducted to bred and purified this landrace using full sib families selection method. Material and methods: This project was carried out in Dashteazadegan region and Behbahan Agriculture Research Station. In the first year, high- growing fruits without any disorders were selected in Dashtazadegan farms. Seeds of selected fruits were cultivated at Behbahan Agriculture Research Station in the second year. During flowering stage about 300 high growing as well as free of any pests and disease plants, that female flower appeared earlier, were selected and self pollination was done. In the third year, half of self-pollinated seeds were cultivated in mid February to test progenies. Fruits were harvested in mid May In the fourth year, stored seeds were cultivated in crossing block. Seeds of cream and orange flesh fruits were cultivated in mid February and early August respectively to prevent pollen transfer from one population to other. Progenies of orange flesh fruits, as improved population, were compared with Shadegan landrace in the fifth year. Data were statistically analyzed by SPSS software using T-Test. Results: In the first year seeds of selected melons were collected in Behbahan Agriculture Research Station. About 300 self pollinations were done and 33 self pollinated fruits produced in the second year. Results of progenies test showed, fruit characteristics (peel and flesh color) of seven populations were uniform in the third year. The color of flesh fruits in four and three lines were cream and orange respectively. In the fourth year, segregation was observed in cream-colored flesh fruits. However segregation was not observed in orange-colored flesh. In the fifth year some characteristics of orange-colored flesh, as improved population melon were compared with Shadegan landrace. Results showed the yield and mean fruit weight of improved population melon were significantly higher than Shadegan landrace at 1% and 5% probability level respectively. The differences of total soluble solids, thickness of peel and flesh fruit and seed cavity diameter were not significant between improved population and Shadegan landrace melon. Conclusion: Yield of improved population melon was significantly higher than Shadegan landrace. In addition, some important quality characteristics such as peel and flesh color of fruit were uniform in improved population that led to increase marketability. سابقه و هدف: خربزهCucumis melo L.) ) یک محصول مهم و ارزشمند از خانواده کدوییان می‌باشد. علاوه بر عطر و طعم، وجود آنتی اکسیدان‌ها، پلی‌فنول‌ها و مواد معدنی سبب گردیده که خربزه به عنوان یک میوه مطلوب در سرتاسر دنیا مصرف شود. توده بومی شادگان یکی از توده‌های بومی مهم کشور می‌باشد. کشت و کار این توده علاوه بر شهرستان شادگان در برخی از شهرهای خوزستان نیز متداول است. با توجه به وجود تنوع فراوان در این توده، این پژوهش به منظور اصلاح و خالص سازی این توده بومی به روش گزینش فامیل‌های تنی اجرا گردید. مواد و روش‌ها: این پژوهش به در مزارع شهرستان دشت آزادگان و ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان اجرا گردید. در سال اول از مزارع خربزه در شهرستان دشت آزادگان بررسی گردید و میوه‌های قوی و سالم انتخاب شدند. در سال دوم بذور میوه‌های انتخاب شده در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان کشت و در مرحله گلدهی 300 بوته‌های قوی و عاری ازآفات و بیماری‌ها، که در آنها گل‌های ماده زودتر ظاهر شده بود، انتخاب و در آنها خویش آمیزی صورت گرفت، بدین ترتیب‌که گل‌های ماده در عصر روز قبل از گرده افشانی محصور و در صبح روز بعد، خود گرده افشانی (سلفینگ) از طریق انتقال دانه گرده از گل‌های نر هر بوته به کلاله‌های گل‌های ماده همان بوته و سپس محصور کردن گل‌های ماده گرده‌افشانی شده (برای جلوگیری از انتقال گرده ناخواسته) صورت گرفت. در سال سوم نصف بذور حاصل از میوه‌های خودگشن شده (33 میوه) به منظور آزمون نتاج کشت شدند. در سال چهارم شده برای جلوگیری از عدم تداخل گرده ‌افشانی بذور چهار لاین‌ بارنگ گوشت کرم در اواخر بهمن ماهو بذور سه لاین بارنگ گوشت میوه نارنجی در اواسط مرداد ماهکشت شدند. در سال پنجم نتاج حاصل از بلوک تلاقی میوه‌هایی با رنگ گوشت نارنجی به عنوان جمعیت بهبود یافته با توده منشا مقایسه شدند. در پایان با استفاده از نرم‌افزار SPSS و به کمک آزمونT صفات مورد مطالعه در جمعیت بهبود یافته و توده منشا مقایسه شدند. یافته‌ها: در سال اول از میوه‌های اتتخاب شده بذر‌گیری به ‌عمل آمد. در سال دوم در مجموع از حدود 300 تلقیح، 33 گرده افشانی موفق حاصل شد. در صورت گرده افشانی موفق و تلقیح، تخمدان رشد نموده و سبز رنگ باقی ماند ولی در صورت عدم تلقیح تخمدان زرد رنگ شده و رشد آن متوقف و میوه تشکیل نشد. آزمون نتاج در سال سوم مشخص نمود که در هفت جمعیت رنگ پوست و گوشت میوه یکنواخت بود. با توجه به متفاوت بودن رنگ گوشت میوه، این جمعیت‌ها دو دسته تقسیم شدند. رنگ گوشت میوه در چهار جمعیت کرم و درسه لاین دیگر نارنجی بود. در سال چهارم در نتاج حاصل از تلاقی میوه‌هایی با رنگ گوشت کرم تفرق مشاهده شد. ولی در نتاج حاصل از تلاقی میو‌هایی با رنگ گوشت نارنجی تفرق مشاهده نگردید و رنگ گوشت همه میوه‌ها نارنجی بود. در سال پنجم نتایج حاصل از بلوک تلاقی میوه‌هایی با گوست نارنجی به عنوان جمعیت بهبود یافته با توده مشخص نمود که از نظر عملکردو وزن متوسط میوه جمعیت بهبود یافته بر توده منشا به‌ترتیب در سطح احتمال 1% و 5% برتری دارد ولی ازنظر مواد جامد محلول کل، ضخامت پوست وگوشت میوه و قطر حفره تخمدان اختلافی بین جمعیت بهبود یافته و توده منشا معنی دار نبود. نتیجه گیری: صفات عملکرد و متوسط وزن میوه در جمعیت بهبود یافته نسبت به توده منشا به طور معنی‌داری افزایش یافت. هم-چنین در برخی ازصفات کیفی مهم از قبیل رنگ پوست و گوشت میوه در این جمعیت یکنواختی مشاهده گردید که این موضوع در بازار پسندی حائز اهمیت می‌باشد.

https://jopp.gau.ac.ir/article_7665_b413c538fb70a47697622df90b775957.pdf