بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی و ارتباط آن با فنل و فلاونوئید کل در اکوتیپ‌های مریم نخودی (Teucrium polium L.) در جنوب ایران جهت شناسایی ژرم‌پلاسم برتر برای استفاده دارویی

نوع مقاله : مقاله کامل علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2 نویسنده مسئول، دانشیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 استادیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

4 دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

چکیده

سابقه و هدف: گیاه دارویی مریم نخودی (Teucrium polium L.) گیاهی چندساله از خانواده نعناع (Lamiaceae) به‌خواص کاهندگی قند خون شناخته شده است. شاخه‌های گلدار آن حاوی ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی هستند که اثرات مقوی، ضددرد و آنتی‌اکسیدانی دارند. با توجه به تأثیر عوامل محیطی بر ترکیبات فیتوشیمیایی، این پژوهش به ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی، محتوای فنولی و فلاونوئیدی 18 اکوتیپ از جنوب ایران پرداخت. هدف، شناسایی اکوتیپ‌های برتر با پروفایل بهینه برای کاربردهای دارویی و ارائه پایه‌ای برای حفاظت و تکثیر تجاری آنها بود.

مواد و روش‌ها: در این پژوهش 18 اکوتیپ مریم نخودی در مرحله گل‌دهی کامل از زیستگاه‌های مختلف در جنوب ایران، شامل استان‌های هرمزگان (سیاهو، زیارتعلی، گنو و هماگ)، کرمان (ساردوئیه، مهروئیه، دهبکری، انجرک، ردور، نراب، رمون، راین، کندر، اسفندقه، چاه‌شاهی و جنت‌آباد)، بوشهر (کنگان) و کهگیلویه و بویراحمد (دنا) جمع‌آوری شدند. شاخه‌های گل‌دار در سایه و دمای اتاق خشک شده، پودر شدند و عصاره متانولی آن‌ها به روش خیساندن برای ارزیابی خواص فیتوشیمیایی تهیه شد. محتوای فنولی کل با استفاده از معرف فولین- سیوکالتو و اندازه‌گیری جذب نوری در 750 نانومتر، با کالیبراسیون بر اساس منحنی استاندارد اسید گالیک، تعیین شد. محتوای فلاونوئیدی کل با روش رنگ‌سنجی کلرید آلومینیوم و اندازه‌گیری جذب نوری در 415 نانومتر، با کالیبراسیون بر اساس منحنی استاندارد کوئرستین، اندازه‌گیری شد. ظرفیت آنتی‌اکسیدانی با استفاده از آزمون خنثی‌سازی رادیکال آزاد 2,2-دی‌فنیل-1-پیکریل‌هیدرازیل (DPPH) و اندازه‌گیری جذب نوری در 517 نانومتر ارزیابی شد. تمامی اندازه‌گیری‌ها در سه تکرار انجام شد و داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) و آزمون چند دامنه‌ای دانکن (05/0>p ) تحلیل شدند.

یافته‌ها: زیستگاه به‌طور معنی‌داری بر ترکیبات فیتوشیمیایی گیاه مریم نخودی تأثیرگذار بود (01/0>p ). در میان ۱۸ اکوتیپ مورد بررسی، اکوتیپ سیاهو (هرمزگان) بیشترین محتوای فنولی (66/86 میلی‌گرم معادل اسید گالیک بر گرم وزن خشک) و اکوتیپ کندر (کرمان) بیشترین محتوای فلاونوئیدی (45/56 میلی‌گرم معادل کوئرستین بر گرم وزن خشک) را داشتند. همچنین، اکوتیپ نراب (کرمان) بالاترین مقدار IC50 را (02/85 میکرو‌گرم بر میلی‌لیتر) نشان داد که این امر بیانگر فعالیت آنتی‌اکسیدانی ضعیف‌تر این اکوتیپ نسبت به سایر اکوتیپ‌ها است. تحلیل همبستگی نشان داد بین مقدار فنول کل و معکوس مقدار IC50 رابطه مثبت و معنی‌دار (R² = 0.82) وجود دارد؛ به بیان دیگر، افزایش فنول کل با کاهش مقدار IC50 (و در نتیجه افزایش قدرت آنتی‌اکسیدانی) ارتباط معنی‌داری داشت که نقش فنول کل در فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه را تأیید می‌کند. اکوتیپ‌های دو استان کرمان و هرمزگان به‌طور مداوم نسبت به اکوتیپ‌های استان‌های بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد عملکرد بهتری داشتند. اکوتیپ سیاهو در محتوای فنولی 25 درصد بالاتر از میانگین سایر اکوتیپ‌ها بود؛ در حالی‌که کندر در فلاونوئیدها برتری داشت. تفاوت‌های آماری معنی‌دار (05/0>p ) بین اکوتیپ‌ها، نشان‌دهنده تأثیر عوامل محیطی مانند ارتفاع و بارندگی بر تنوع فیتوشیمیایی بود.

نتیجه‌گیر‌ی: نتایج این پژوهش نشان داد که شرایط اکولوژیک مناطق مرتفع (از جمله تابش بیشتر، نوسان دمایی و بارندگی کمتر) به‌طور قابل‌توجهی موجب افزایش ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی در گیاه مریم نخودی می‌شود. این یافته‌ها لزوم توجه همزمان به عوامل محیطی مانند ارتفاع، دما و بارش را در انتخاب ژرم‌پلاسم‌های برتر برای اهداف دارویی و صنعتی نشان می‌دهد. معرفی اکوتیپ‌های پرمحتوا (نظیر کندر، سیاهو و اسفندقه) می‌تواند زمینه‌ساز توسعه‌ی کشت پایدار، حفظ منابع طبیعی و بهبود کیفیت فرآورده‌های دارویی مبتنی بر این گیاه باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Assessment of Antioxidant Activity and Its Relationship with Total Phenolic and Flavonoid Contents in Ecotypes of Teucrium polium L. in Southern Iran for Identification of Superior Germplasm for Medicinal Use

نویسندگان [English]

  • Reyhaneh Arefnia 1
  • Alireza Yavari 2
  • Mojgan Soleimanizadeh 3
  • Alireza Nafarzadegan 4
1 Ph.D. Student of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran.
2 Corresponding Author, Associate Prof., Dept. of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran.
3 Assistant Prof., Dept. of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran.
4 Associate Prof., Dept. of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran.
چکیده [English]

Background and objectives: Teucrium polium L., a perennial medicinal plant from the Lamiaceae family, is renowned in traditional medicine for its hypoglycemic properties. Its flowering tops contain phenolic and flavonoid compounds, which are associated with tonic, analgesic, and antioxidant effects. Given the influence of environmental factors on phytochemical composition, this study aimed to evaluate the antioxidant activity, total phenolic content (TPC), and total flavonoid content (TFC) of 18 ecotypes from southern Iran. The objective was to identify superior ecotypes with an optimal phytochemical profile for pharmaceutical applications and to establish a basis for their conservation and commercial cultivation.

Methodology: Eighteen T. polium ecotypes were collected at full flowering stage from various habitats in southern Iran, encompassing the provinces of Hormozgan, Kerman, Bushehr, and Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. The flowering branches were dried in shade at room temperature, powdered, and subjected to methanolic extraction using maceration. TPC was determined using the Folin-Ciocalteu reagent, with absorbance measured at 750 nm and quantified against a gallic acid standard curve. TFC was assessed via the aluminum chloride colorimetric method, measuring absorbance at 415 nm against a quercetin standard. Antioxidant capacity was evaluated using the 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) free radical scavenging assay, measuring absorbance at 517 nm. All measurements were performed in triplicate, and data were analyzed using one-way ANOVA and Duncan's multiple range test (p < 0.05).

Results: Habitat significantly influenced the phytochemical properties of T. polium (p < 0.01). Among the 18 ecotypes, the Siyahoo ecotype (Hormozgan) exhibited the highest TPC (86.66 mg GAE/g DW), while the Kondar ecotype (Kerman) showed the highest TFC (56.45 mg QE/g DW). The Narrab ecotype (Kerman) demonstrated the highest IC50 value (85.02 µg/ml), indicating its weaker antioxidant activity. Correlation analysis revealed a significant positive relationship (R² = 0.82) between TPC and antioxidant power (inverse of IC50), confirming the contribution of phenolics to the plant's antioxidant activity. Ecotypes from Kerman and Hormozgan provinces consistently outperformed those from Bushehr and Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. Siyahoo exhibited a 25% higher phenolic content than the average of other ecotypes, whereas Kondor was superior in flavonoids. Significant statistical differences (p < 0.05) among ecotypes highlighted the impact of environmental factors, such as altitude and rainfall, on phytochemical diversity.

Conclusion: The findings demonstrate that the ecological conditions of high-altitude regions, characterized by greater solar radiation, temperature fluctuations, and lower precipitation, significantly enhance the phenolic and flavonoid compounds and antioxidant capacity of T. polium. This underscores the necessity of concurrently considering environmental factors like altitude, temperature, and rainfall when selecting elite germplasms for pharmaceutical and industrial purposes. The introduction of high-yielding ecotypes (e.g., Kondar, Siyahoo, and Esfandagheh) can pave the way for sustainable cultivation, conservation of natural resources, and improved quality of plant-based pharmaceutical products.

کلیدواژه‌ها [English]

  • DPPH assay
  • Flavonoid compounds
  • Habitat variation
  • Phenolic compounds
  • Secondary metabolites

مراجع

1.Kashfi, A. (2010). Economic comparative advantage and trade cultivation of medicinal plants in Iran and its value on world markets. Journal of Agriculture and animal husbandry, 2, 36. [In Persian]
2.Borneo, R., León, A. E., Aguirre, A., Ribotta, P., & Cantero, J. J. (2009). Antioxidant capacity of medicinal plants from the Province of Córdoba (Argentina) and their in vitro testing in a model food system. Food Chemistry, 112(3), 664-670.
3.Kordi, T. E., Jafar, V., & Moharam, V. (2014). In vitro production of secondary metabolites in Cicer spiroceras using elicitors. Global Journal of Research on Medicinal Plants & Indigenous Medicine, 3(2), 48.
4.Jaakola, L., Määttä-Riihinen, K., Kärenlampi, S., & Hohtola, A. (2004). Activation of flavonoid biosynthesis by solar radiation in bilberry (Vaccinium myrtillus L.) leaves. Planta, 218(5), 721-728.
5.Alok, S., Jain, S. K., Verma, A., Kumar, M., Mahor, A., & Sabharwal, M. (2014). Herbal antioxidant in clinical practice: A review. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 4(1), 78-84.
6.Hauskrecht, M. (2000). Value-function approximations for partially observable Markov decision processes. Journal of Artificial Intelligence Research, 13, 33-94.
7.Rabba’a, M. M., Shibli, R. A., & Shatnawi, M. A. (2012). Cryopreservation of Teucrium polium L. shoot-tips by vitrification and encapsulation-dehydration. Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 110(3), 371-382.
8.Albadr, Y., Crowe, A., & Caccetta, R. (2022). Teucrium polium: Potential drug source for type 2 diabetes mellitus. Biology, 11(1), 128.
9.Bahramikia, S., Gavyar, P. H. H., & Yazdanparast, R. (2022). Teucrium polium L: An updated review of phytochemicals and biological activities. Avicenna Journal of Phytomedicine, 12(3), 224.
10.Chabane, S., Boudjelal, A., Napoli, E., Benkhaled, A., & Ruberto, G. (2021). Phytochemical composition, antioxidant and wound healing activities of Teucrium polium subsp. capitatum (L.) Briq. essential oil. Journal of Essential Oil Research, 33(2), 143-151.
11.Goulas, V., Gomez-Caravaca, A. M., Exarchou, V., Gerothanassis, I. P., Segura-Carretero, A., & Gutiérrez, A. F. (2012). Exploring the antioxidant potential of Teucrium polium extracts by HPLC–SPE–NMR and on-line radical-scavenging activity detection. LWT-Food Science and Technology, 46(1), 104-109.
12.Esmaeili, M.A., Zohari, F., & Sadeghi, H. (2009). Antioxidant and protective effects of major flavonoids from Teucrium polium on β‑cell destruction in a model of streptozotocin‑induced diabetes. Planta Med, 75(13), 1418-1420.
13.Nouri, S., Kiasat, A. R., Kolahi, M., Mirzajani, R., & Seyednejad, S. M. (2016). Phytochemical studies, antioxidants and various optimization methods in order to determine the best method of extracting curcumin extract ethanol from the plant Curcuma longa L. Eco‑Phytochem. Journal of Medicinal Plants, 11(3), 1-11. [In Persian]
14.Gordon, M. H. (1990). The mechanism of antioxidant action in vitro. In Food antioxidants (pp. 1-18). Dordrecht: Springer Netherlands.
15.Amic, D., Davidovic-Amic, D., Beslo, D., Rastija, V., Lucic, B., & Trinajstic, N. (2007). SAR and QSAR of the antioxidant activity of flavonoids. Current medicinal chemistry, 14(7), 827-845.
16.Cozzani, S., Muselli, A., Desjobert, J. M., Bernardini, A. F., Tomi, F., & Casanova, J. (2005). Chemical composition of essential oil of Teucrium polium subsp. capitatum (L.) from Corsica. Flavour and Fragrance Journal, 20(4), 436-441.
17.Carvalho, S., Macel, M., Schlerf, M., Moghaddam, F. E., Mulder, P. P., Skidmore, A. K., & van der Putten, W. H. (2013). Changes in plant defense chemistry (pyrrolizidine alkaloids) revealed through high-resolution spectroscopy. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 80, 51-60.
18.Do, Q. D., Angkawijaya, A. E., Tran-Nguyen, P. L., Huynh, L. H., Soetaredjo, F. E., Ismadji, S., & Ju, Y. H. (2014). Effect of extraction solvent on total phenol content, total flavonoid content, and antioxidant activity of Limnophila aromatica. Journal of Food and Drug Analysis, 22(3), 296-302.
19.Stankovic, M. S., Niciforovic, N., Mihailovic, V., Topuzovic, M., & Solujic, S. (2012). Antioxidant activity, total phenolic content and flavonoid concentrations of different plant parts of Teucrium polium L. subsp. polium. Acta Societatis Botanicorum Poloniae, 81(2).
20.Viuda-Martos, M., Ruiz-Navajas, Y., Fernández-López, J., & Pérez-Álvarez, J. A. (2010). Spices as functional foods. Critical reviews in food science and nutrition, 51(1), 13-28.
21.Nagavci, B., Loci, A., Mehmeti, A. B., Mehmeti, M., Rugova, A., Latifi- Pupovci, H., & Daci, A. )2022(. Antioxidant activity, phenolic and flavonoid content of some medicinal plants. Acta Pharmaceutica Sciencia, 6(2), 14-22.
22.Falahi, Z., Moradi, S., Moradi, R., Ghanbari, B., Sazegari, S., Hashemi, M., & Jorfi, M. (2020). Determination of phenolic content and antioxidant activity of Achillea millefolium and Teucrium polium extracts. Journal of Food Hygiene, 10(1), 59-73. [In Persian]
23.Sedigheh, D., Abbas, A., Emad, M., Hojjat, A., & Ghader, M. (2012). Antioxidant capacity and total phenolic content of methanolic extract of Teucrium polium. Journal of Food Technology Nutrition, 9(4), 1-12.
24.Naghdi Badi, H., Yazdani, D., Ali Akbari, A., & Nazari, F. (2004). Effects of environmental factors on variation of active substances in medicinal herbs. Res. Constr. Natural Resources, 64, 59-64.
25.Dorman, H. D., Koşar, M., Kahlos, K., Holm, Y., & Hiltunen, R. (2003). Antioxidant properties and composition of aqueous extracts from Mentha species, hybrids, varieties, and cultivars. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 51(16), 4563-4569.
26.Pyo, Y. H., Lee, T. C., Logendra, L., & Rosen, R. T. (2004). Antioxidant activity and phenolic compounds of selected New Jersey herbs. J. Agric. Food Chem. 52(9): 2779-2786.
27.Dewanto, V., Wu, X., Adom, K. K., & Liu, R. H. (2002). Thermal processing enhances the nutritional value of tomatoes by increasing total antioxidant activity. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50(10), 3010-3014.
28.Singleton, V. L., Orthofer, R., & Lamuela-Raventós, R. M. (1999). Analysis of total phenols and other oxidation substrates and antioxidants by means of folin-ciocalteu reagent. In Methods in enzymology (Vol. 299, pp. 152-178). Academic press.
29.Chang, C. C., Yang, M. H., Wen, H. M., & Chern, J. C. (2002). Estimation of total flavonoid content in propolis
by two complementary colorimetric methods. Journal of Food and Drug Analysis, 10(3).
30.Ghorbani, A., Alizadeh, M., Shafaghi, A. H., & Abasi, M. (2011). Antioxidant activity and total phenolic content in extracts from aerial parts of Teucrium orientale. J. Med. Plants, 10(40), 38-44.
31.Barron, D., & Ibrahim, R. K. (1996). Isoprenylated flavonoids: A survey. Phytochemistry, 43(4), 921-982.
32.Harborne, A. J. (1998). Phytochemical methods a guide to modern techniques of plant analysis. springer science & business media.
33.Becker, E. M., Nissen, L. R., & Skibsted, L. H. (2004). Antioxidant evaluation protocols: Food quality or health effects. European Food Research and Technology, 219(6), 561-571.
34.Halliwell, B., Murcia, M. A., Chirico, S., & Aruoma, O. I. (1995). Free radicals and antioxidants in food and in vivo: what they do and how they work. Critical Reviews in Food Science & Nutrition, 35(1-2), 7-20.
35.Apak, R., Güçlü, K., Demirata, B., Özyürek, M., Çelik, S. E., Bektaşoğlu, B., & Özyurt, D. (2007). Comparative evaluation of various total antioxidant capacity assays applied to phenolic compounds with the CUPRAC assay. Molecules, 12(7), 1496-1547.
36.Shahidi, F., & Naczk, M. (2003). Phenolics in food and nutraceuticals. CRC press.
37.Halliwell, B., & Gutteridge, J. M. (2015). Free radicals in biology and medicine. Oxford university press.
38.Tsao, R., & Deng, Z. (2004). Separation procedures for naturally occurring antioxidant phytochemicals. Journal of Chromatography B, 812(1-2), 85-99.
39.Frankel, E. N., & Meyer, A. S. (2000). The problems of using one‐dimensional methods to evaluate multifunctional food and biological antioxidants. Journal of the Science of Food and Agriculture, 80(13), 1925-1941.
40.Craft, B. D., Kerrihard, A. L., Amarowicz, R., & Pegg, R. B. (2012). Phenol‐based antioxidants and the in vitro methods used for their assessment. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 11(2), 148-173.
41.Tohma, H., Gülçin, İ., Bursal, E., Gören, A. C., Alwasel, S. H., & Köksal, E. (2017). Antioxidant activity and phenolic compounds of ginger (Zingiber officinale Rosc.) determined by HPLC-MS/MS. Journal of Food Measurement and Characterization, 11(2), 556-566.
42.Benzie, I. F., & Strain, J. J. (1996). The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as a measure of “antioxidant power”: the FRAP assay. Analytical Biochemistry, 239(1), 70-76.
43.Re, R., Pellegrini, N., Proteggente, A., Pannala, A., Yang, M., & Rice-Evans, C. (1999). Antioxidant activity applying an improved ABTS radical cation decolorization assay. Free Radical Biology and Medicine, 26(9-10), 1231-1237.
44.Brand-Williams, W., Cuvelier, M. E., & Berset, C. L. W. T. (1995). Use of a free radical method to evaluate antioxidant activity. LWT-Food science and Technology, 28(1), 25-30.
45.Polaki Khoshkrodi, R., Bagheri, N., & Babaeian Jelodar, N. (2023). Effect of altitude on some secondary metabolites of the medicinal plant (Sambucus ebulus L.) in three different habitats of Mazandaran province. Journal of Plant Process and Function, 12(56), 1-16.
46.Sepehrifar, R., & Hasanloo, T. (2010). Polyphenolics, flavonoids and anthocyanins content and antioxidant activity of Qare-Qat (Vaccinium arctostaphylos L.) from different areas of Iran.
47.Mohammadzadeh, Z., Cheniany, M., & Samiei, L. (2021). Effect of methyl jasmonate, IAA and BAP on callogenesis potential, content of some phenolic compounds and antioxidant capacity of Teucrium polium L. Journal of Plant Process and Function, 10(45), 267-284.
48.Zargoosh, Z., Ghavam, M., Bacchetta, G., & Tavili, A. (2019). Effects of ecological factors on the antioxidant potential and total phenol content of Scrophularia striata Boiss. Scientific reports, 9(1), 16021.
49.Ghanbari, A., Azimi, M., Rafiei, A., Biparva, P., & Ebrahimzadeh, M. A. (2020). Changes in the phytochemical content of the Cappers Collected from of different microclimates. Journal of Plant Process and Function, 9(39), 165-178.
50.Najjarfirozjaee, M., Hemmati, K., Khorasaninejhad, S., Daraei, G. A., & Bagherifard, A. (2014). Effect of altitude on morphological and biochemical characteristics of nettle (Urtica dioica L.) plant in mazandaran and golestan provinces. Journal of Plant Environmental Physiology, 9(3), 1-11.
51.Choorli, S., Khorasani Nejad, S., Hemati, Kh., & Kashefi, B., (2016). The evaluation of morphological, antioxidant and essential oil content in medicinal plant Stachys lavandulifolia Vahl. in the habitats of Semnan, Shomali and Razavi Khorasan provinces. Journal of Vegetative Environmental and Physiology, 41, 41-52.
پژوهش‌های تولید گیاهی
دوره 33، شماره 2
تیر 1405
صفحه 217-236

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار